Podatek od spadków i darowizn. Czy wystarczy przelew na konto, aby uniknąć problemów z fiskusem?

Problemów nie ma tylko wówczas, gdy darowizna dla najbliższego członka rodziny jest wpłacana bezpośrednio na konto dewelopera. Wtedy fiskus uważa, że stosuje się zwolnienie na podstawie art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn, jeżeli tylko obdarowany udokumentuje otrzymanie darowizny dowodem przekazania pieniędzy bezpośrednio na rachunek dewelopera. Potwierdził to już w 2012 r. minister finansów w interpretacji ogólnej nr PL/LM/834/10/BNJ/12/41 (Dz.U. MF poz. 9).

- W praktyce chodzi o sytuacje, gdy wpłata trafia na subkonto obdarowanego, wyodrębnione w ramach rachunku osoby trzeciej - mówi Katarzyna Siwiec, radca prawny i doradca podatkowy. Takie subkonta wyodrębniane są w ramach rachunków prowadzonych dla deweloperów czy spółdzielni mieszkaniowych. W takich sytuacjach podatnik może uniknąć podatku (potwierdza to np. interpretacja z 19 września 2025 r.; 0111-KDIB2-3.4015.248.2025.1.BD).

Zwolnienie dla najbliższych

Przypomnijmy, że darowizny od członków rodziny mogą być całkowicie zwolnione od podatku, niezależnie od wartości otrzymanego spadku lub darowizny (art. 4a ustawy). Chodzi o rodzinę z tzw. grupy zerowej, do której są zaliczani: małżonkowie, zstępni (córka, syn, wnuki, prawnuki), wstępni (matka, ojciec, dziadkowie), pasierbowie, rodzeństwo, ojczym i macocha.

Tylko w przypadku darowizn do kwoty wolnej (dla I grupy podatkowej to 36 120 zł otrzymanych w ciągu pięciu lat) podatnik nic nie musi robić. Natomiast w pozostałych przypadkach, jeśli chce skorzystać ze zwolnienia, musi spełnić warunki określone w przepisach, czyli przede wszystkim zawiadomić w ciągu sześciu miesięcy urząd skarbowy na formularzu SD-Z2 o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych (chyba że zawiadamia notariusz). Jeżeli przekazywane są pieniądze, to ich otrzymanie musi być udokumentowane „dowodem przekazania na rachunek płatniczy nabywcy, na jego rachunek, inny niż płatniczy, w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub przekazem pocztowym”.

Jeżeli wszystkie te wymogi nie zostaną spełnione, to podatek trzeba zapłacić od nadwyżki ponad kwotę wolną.

Warunek przelewu na konto

- Ustawowy wymóg przelewu darowizny na konto pozwala organom podatkowym ustalić, że do darowizny faktycznie doszło i że nie mamy do czynienia z fikcyjnym przekazaniem środków pieniężnych ze szkodą dla interesu fiskalnego państwa - tłumaczy Katarzyna Siwiec. Łatwiej też kontrolować przekazaną kwotę, a także ustalić datę, od której liczy się sześciomiesięczny termin na złożenie SD-Z2.

Wpłata na inne konto

Problem pojawia się wówczas, gdy wpłaty trafiają na inne konto niż obdarowanego. Tak właśnie było w przypadku, który rozpatrywał dyrektor KIS we wspomnianej już interpretacji z 20 lutego 2026 r.

Chodziło o kobietę, której matka chciała spłacić jej kredyt hipoteczny zaciągnięty na mieszkanie. Wpłaciła jednak pieniądze nie na jej konto, ale na rachunek obsługujący jej kredyt. Była pewna, że jeżeli złoży SD-Z2 w terminie sześciu miesięcy, to nie zapłaci podatku od darowizn. Tłumaczyła, że ma potwierdzenie przelewu, w którego tytule jest podana jako odbiorca.

Dyrektor KIS uznał jednak, że kobieta nie może skorzystać ze zwolnienia. Wyjaśnił, że w takiej sytuacji nie został spełniony jeden z warunków zastosowania zwolnienia z podatku od spadków i darowizn, o którym mowa w art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy. Darowizna pieniężna nie została bowiem udokumentowana zgodnie z zasadami określonymi w tym przepisie. Środki nie były przelane na rachunek, którego obdarowana była właścicielką, tylko przekazane bezpośrednio na rachunek obsługujący kredyt hipoteczny. Taki sam problem jest przy zakupie mieszkania z rynku wtórnego, gdy rodzic wpłaca pieniądze bezpośrednio na konto sprzedającego (interpretacja indywidualna z 11 marca 2025 r., sygn. 0111-KDIB2-3.4015.5.2025.2.ASZ).

Fiskus nadal wydaje niekorzystne interpretacje, mimo że w sprawie zapadło już wiele korzystnych orzeczeń sądów administracyjnych. Odnośnie do spłaty kredytu Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział się w wyroku z 6 grudnia 2024 r. (sygn. akt III FSK 539/23). Natomiast co do wpłaty za mieszkanie na konto sprzedającego były to wyroki NSA z 25 września 2025 r. (III FSK 629/24), z 9 kwietnia 2025 r. (III FSK 977/23), z 29 października 2024 r. (III FSK 19/23), z 12 grudnia 2024 r. (III FSK 669/23) i 18 grudnia 2024 r. (III FSK 613/23).

W tej sprawie ostatnio interweniował nawet rzecznik praw obywatelskich. W wystąpieniu z 12 lutego 2026 r. (nr V.511.593.2025.EG) do Andrzeja Domańskiego, ministra finansów i gospodarki, spytał o możliwość zmiany praktyki, a nawet zmian legislacyjnych.

Wpłata w banku

Problem pojawia się też wówczas, gdy wpłaty na konto obdarowanego są dokonywane w placówce banku. Nie ma kłopotu, jeżeli wpłacającym jest darczyńca (patrz: interpretacja z 28 października 2024 r., sygn. 0111-KDIB2-2.4015.158.2024.1.KK). W takiej sytuacji z dowodu wpłaty wynika, kto nim jest.

Problem pojawia się wówczas, gdy wpłaty dokonuje sam obdarowany, nawet gdy jest w towarzystwie darczyńców. W takiej sytuacji nie ma pewności, skąd pochodzą środki, sprawa jest więc bardziej skomplikowana. Dlatego też ostatnio, 17 lutego 2026 r., NSA postanowił zawiesić sprawę i zadać pytanie w tej sprawie do Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt III FSK 1252/24). Pisaliśmy o tym w artykule „Darowizna od rodziców. NSA kieruje pytanie do Trybunału Konstytucyjnego”.

Przypomnijmy też, że 23 marca 2023 r. zapadła uchwała NSA (III FPS 3/22). Sąd uznał, że jeśli darczyńca (np. babcia) przekazuje gotówkę do ręki wnuczkowi, a ten wpłaca ją samodzielnie na własne konto, nie spełnia to wymogów formalnych do zwolnienia z podatku.

Przelew na konto. Brak problemu

Sporów z fiskusem, a czasami i zapłaty podatku, można łatwo uniknąć. Wystarczy przekazać pieniądze na rachunek bankowy obdarowanego np. dziecka lub wnuka. Jeżeli darczyńcy obawiają się niewłaściwego wydatkowania pieniędzy, jest rozwiązanie – wystarczy zrobić darowiznę z poleceniem (zgodnie z art. 893 kodeksu cywilnego).

- W takiej sytuacji umowa darowizny musi zawierać wyraźny zapis określający, na czym to polecenie (obowiązek obdarowanego) ma polegać - tłumaczy Katarzyna Siwiec. Dodaje, że nabycie w drodze polecenia darczyńcy podlega takim samym zasadom opodatkowania podatkiem od darowizn, co oznacza, że i w tym przypadku podatnik może uzyskać pełne zwolnienie.