Sprawa dotyczyła spółki komunalnej, której jedynym udziałowcem jest gmina. Spółka została powołana do realizacji zadań własnych samorządu, w tym do utrzymania terenów zieleni miejskiej. Zadania te powierzono jej uchwałą rady miasta.

W związku z ich realizacją spółka ponosi koszty osobowe i materiałowe. Otrzymuje od gminy dopłaty na pokrycie strat, ale – jak podkreśliła – nie są one powiązane z konkretną usługą ani jej ceną.

Spółka komunalna korzysta z wyłączenia z VAT?

Spółka uznała, że wykonuje zadania publiczne, więc korzysta z wyłączenia przewidzianego w art. 15 ust. 6 ustawy o VAT. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej stwierdził jednak, że powinna wystawiać faktury, ponieważ jako odrębny od gminy podmiot działa jako podatnik VAT. Realizując powierzone zadania, świadczy odpłatne usługi na rzecz gminy, a otrzymywane dopłaty stanowią w istocie wynagrodzenie podlegające opodatkowaniu – wskazał organ.

Wyjaśnił, że wyłączenie przewidziane w art. 15 ust. 6 ustawy o VAT dotyczy wyłącznie organów władzy publicznej i urzędów je obsługujących. Spółka prawa handlowego nie mieści się w tej kategorii, nawet jeśli jej jedynym udziałowcem jest jednostka samorządu terytorialnego – argumentował dyrektor KIS.

Spółka komunalna nie działa w warunkach wolnej gry rynkowej

Nie zgodziły się z tym sądy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (sygn. akt I SA/Gl 827/21) podkreślił, że kluczowe znaczenie ma nie forma prawna podmiotu, lecz charakter wykonywanych przez niego czynności. Jeżeli spółka realizuje zadania własne gminy w ramach reżimu publicznoprawnego, jako wykonawca obowiązków nałożonych aktem władczym (uchwałą), to korzysta z wyłączenia przewidzianego w art. 15 ust. 6 ustawy o VAT – stwierdził WSA.

Zwrócił uwagę na to, że w tej sprawie spółka nie działa w warunkach wolnej gry rynkowej, a otrzymywane przez nią dopłaty mają charakter ogólny i mają na celu pokrycie kosztów działalności, a nie zapłatę za konkretną usługę. Wobec tego w zakresie realizacji powierzonych zadań własnych gminy spółka nie działa jako podatnik VAT – orzekł WSA.

Działalność spółki komunalnej bez VAT

Tego samego zdania był sąd kasacyjny. – W wyniku otrzymywania dopłat spółka nie wzbogaca się ani nie osiąga zysku, lecz jedynie pokrywa koszty powstałe wskutek realizacji nałożonych na nią zadań własnych gminy. Nie bierze udziału w wolnej grze rynkowej, której celem jest maksymalizacja zysku. Wskutek działań spółki nie dochodzi też do zakłócenia konkurencji – uzasadnił wyrok sędzia Arkadiusz Cudak.

NSA orzekł, że w tych okolicznościach należy objąć spółkę wyłączeniem przewidzianym dla organów władzy publicznej, o którym mowa w art. 15 ust. 6 ustawy o VAT. To oznacza, że spółka nie jest podatnikiem VAT z tytułu świadczeń związanych z utrzymaniem terenów zieleni miejskiej.