statystyki

Sprawozdanie finansowe za 2019 rok. Organizacje pozarządowe na specjalnych zasadach

autor: Dr Katarzyna Trzpioła09.03.2020, 09:57; Aktualizacja: 09.03.2020, 10:01
Fundacje i stowarzyszenia dokonują rozliczenia wyniku finansowego tak jak przedsiębiorstwa – w tym mogą podjąć decyzję o przeznaczeniu go na zwiększenie kapitału (funduszu) podstawowego

Fundacje i stowarzyszenia dokonują rozliczenia wyniku finansowego tak jak przedsiębiorstwa – w tym mogą podjąć decyzję o przeznaczeniu go na zwiększenie kapitału (funduszu) podstawowegoźródło: ShutterStock

Organizacje pozarządowe różnią się działalnością od pozostałych jednostek, nawet wówczas, jeśli prowadzą działalności gospodarczą. Dlatego też ich sprawozdania finansowe powinny być przygotowywane według zasad odzwierciedlających tę specyfikę.

Wzór takiego sprawozdania finansowego zawarto w załączniku nr 6 do ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 351; ost.zm. Dz.U. z 2019 r. poz. 1571 – dalej: u.r.). Kierownik danej jednostki może jednak podjąć też decyzję o skorzystaniu z załącznika nr 1. Lecz niezależnie od tego, według jakiej wersji załącznika sprawozdanie będzie przygotowane, musi być ono zgodne ze strukturami XML. Przy czym w sprawozdaniu jednostka może skorzystać z wielu uproszczeń w ujmowaniu i wycenie aktywów i pasywów. Wybór ten musi być jednak świadomy, ponieważ sprawozdanie pokazuje, jak jednostka korzysta ze źródeł finansowania i jak zarządza środkami, które zostały jej powierzone w ramach działalności społecznie użytecznej.

Do sporządzania sprawozdań finansowych są zobligowane wszystkie jednostki prowadzące księgi rachunkowe, co wynika z art. 45 ust. 1 u.r. Obowiązek przygotowania sprawozdania nie dotyczy jedynie tych organizacji, które za 2019 r. prowadziły tzw. uproszczoną ewidencję przychodów i kosztów. Od 2016 r. bowiem część organizacji działających w sferze pożytku publicznego – mimo że są albo osobami prawnymi (np. fundacja, stowarzyszanie), albo jednostkami organizacyjnymi nieposiadającymi osobowości prawnej (np. stowarzyszenie zwykłe) – może się zwolnić z obowiązku prowadzenia ksiąg rachunkowych. Jak wynika z art. 2 ust. 5 u.r., jednostki, o których mowa w art. 10a ust. 1 ustawy z 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz.U. z 2019 r. poz. 688; ost.zm. Dz.U. z 2020 r. poz. 284; dalej: ustawa o d.p.p.w.), mogą prowadzić uproszczoną ewidencję przychodów i kosztów na zasadach i warunkach określonych w tej ustawie. Uwaga! Dla kół gospodyń wiejskich przewidziano taką możliwość w art. 2 ust. 6 u.r.

Jeśli więc organizacja prowadzi uproszczoną ewidencję przychodów i kosztów, to nie stosuje przepisów ustawy o rachunkowości i tym samym nie sporządza sprawozdania finansowego. Zatem nie ma do niej zastosowania art. 27 ust. 2 ustawy z 15 lutego 1992 o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U z 2019 r. poz. 865; ost.zm. Dz.U. z 2020 r. poz. 183; dalej: ustawa o CIT).

Kto sporządza sprawozdanie, a kto tego nie robi

Zgodnie z art. 10a ustawy o d.p.p.w. organizacje pozarządowe (z wyłączeniem spółek kapitałowych) oraz podmioty wymienione w art. 3 ust. 3 pkt 2 tej ustawy prowadzą uproszczoną ewidencję przychodów i kosztów w przypadku, gdy:

1) działają w sferze zadań publicznych określonych w art. 4 ust. 1;

2) nie prowadzą działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów ustawy z 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2019 r. poz. 1292; ost.zm. Dz.U. z 2019 r. poz. 1495);

3) nie posiadają statusu organizacji pożytku publicznego;

4) osiągają przychody wyłącznie z:

a) działalności nieodpłatnej pożytku publicznego z tytułu składek członkowskich, darowizn, zapisów, spadków, dotacji, subwencji, przychodów pochodzących z ofiarności publicznej,

b) działalności odpłatnej pożytku publicznego z tytułu sprzedaży towarów i usług,

c) tytułu sprzedaży, najmu lub dzierżawy składników majątkowych,

d) tytułu odsetek od środków pieniężnych na rachunkach bankowych lub rachunkach w spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych, prowadzonych w związku z wykonywaną działalnością, w tym także odsetek od lokat terminowych oraz innych form oszczędzania, przechowywania lub inwestowania, tworzonych na tych rachunkach;

5) w roku poprzedzającym rok wyboru prowadzenia uproszczonej ewidencji przychodów i kosztów osiągnęły przychody wyłącznie z tytułów, o których mowa w pkt 4, w wysokości nieprzekraczającej 100 000 zł

– jeżeli decyzję w sprawie prowadzenia uproszczonej ewidencji przychodów i kosztów podejmie organ zatwierdzający w rozumieniu przepisów o rachunkowości.

Przy czym podjęcie przez jednostkę decyzji w sprawie prowadzenia uproszczonej ewidencji przychodów i kosztów nie przekłada się automatycznie na brak obowiązku sporządzania sprawozdania. Otóż, aby móc go nie wykonywać, o wyborze prowadzenia uproszczonej ewidencji przychodów i kosztów musi w odpowiednim terminie zawiadomić naczelnika urzędu skarbowego właściwego w sprawach opodatkowania podatkiem dochodowym – tj. do końca pierwszego miesiąca roku podatkowego, w którym rozpoczyna prowadzenie ewidencji, a w przypadku jednostki rozpoczynającej działalność w terminie 30 dni od dnia rozpoczęcia działalności. Analogiczne zasady przewidziano w art. 24 ustawy z 9 listopada 2018 r. o kołach gospodyń wiejskich (Dz.U. z 2018 r. poz. 2212; ost.zm. Dz.U. z 2019 r. poz. 693).

WAŻNE Nie można utożsamiać uproszczeń w rachunkowości z uproszczoną ewidencją przychodów i kosztów. To zupełnie inne ewidencje, mimo że obie są podstawą do oceny działalności jednostki. Księgi rachunkowe nawet z uproszczeniami są prowadzone w oparciu o ustawę o rachunkowości i sprawozdanie. Natomiast uproszczona ewidencja przychodów i kosztów nie jest księgami rachunkowymi.

Fundacje i stowarzyszenia, koła gospodyń wiejskich oraz inne organizacje posiadające osobowość prawną bądź będące jednostkami organizacyjnymi nieposiadającymi takiej osobowości są jednocześnie podatnikami podatku dochodowego od osób prawnych i obowiązuje je art. 27 ust. 2 ustawy o CIT. Te, które sporządzają sprawozdanie finansowe, muszą złożyć je do szefa Krajowej Administracji Skarbowej za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Zwolnione z obowiązku złożenia sprawozdania finansowego do szefa KAS są te organizacje pozarządowe, które prowadzą działalność gospodarczą. One bowiem zgodnie z art. 69 u.r. przekazują sprawozdania finansowe do Krajowego Rejestru Sądowego (dalej: KRS). Szef KAS w razie potrzeby pobiera te sprawozdania z KRS.

Od 1 stycznia 2020 r. sprawozdanie finansowe jest sporządzane w postaci elektronicznej odpowiadającej strukturze logicznej udostępnianej na podstawie art. 45 ust. 1g lub 1h u.r., czyli według struktury XML. Sprawozdanie najwygodniej jest złożyć za pomocą aplikacji dostępnej na stronie Ministerstwa Finansów, która jest bezpłatna, a na dodatek umożliwia sporządzenie sprawozdania zgodnie z tymi właśnie strukturami.

Oczywiście sprawozdań finansowych nie składają też te organizacje, które nie prowadzą ksiąg rachunkowych – bo one po prostu nie sporządzają sprawozdania finansowego. [przykłady 1, 2 i 3]

Przykład 1

Do KRS

Stowarzyszenie prowadzi działalność gospodarczą. Jest więc podmiotem wpisanym do Krajowego Rejestru Sądowego przedsiębiorców. Od 2018 r. musi zatem sporządzać sprawozdania finansowe zgodnie ze strukturami XML i przesyłać je do KRS. Dlatego nie przesyła sprawozdania do szefa KAS.

Przykład 2

Do szefa KAS

Fundacja X prowadzi wyłącznie działalność nieodpłatną pożytku publicznego, a więc nie jest wpisana do KRS. Ale jako jednostka organizacyjna posiadająca osobowość prawną powadzi księgi rachunkowe. Ma zatem obowiązek sporządzić sprawozdanie finansowe i na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy o CIT – ze względu na obowiązek złożenia go do szefa KAS – musi być ono przygotowane zgodnie ze strukturami XML.

Przykład 3

Zgodnie z załącznikiem nr 6

Stowarzyszenie Y nie prowadzi działalności gospodarczej i sporządza sprawozdanie finansowe zgodnie z załącznikiem nr 6 do ustawy o rachunkowości. Za 2019 r. przygotować powinno sprawozdanie zgodnie ze strukturami XML dla załącznika nr 6, aby móc je złożyć elektronicznie do szefa KAS.

Podkreślić należy, że jednostka prowadząca księgi rachunkowe zgodnie z ustawą o rachunkowości, która nie zatrudniała żadnych pracowników i zleceniobiorców, a więc nie miała obowiązków wynikających z bycia płatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych, może złożyć zeznanie podatkowe za 2019 r. w formie papierowej. Wynika to z art. 27a ustawy o CIT. Sprawozdanie finansowe musi być jednak w formie elektronicznej i podpisane elektronicznie.

Jaki załącznik

Katalog podmiotów prowadzących działalność w sferze pożytku publicznego jest bardzo zróżnicowany. Jednak dominują jednostki działające w formie stowarzyszeń, fundacji. Te muszą pamiętać, że już od 2017 r. powinny sporządzać sprawozdanie według załącznika nr 6 do ustawy o rachunkowości. Nie mogą już korzystać z załącznika numer 4 i 5. Od 2017 r. jest to niemożliwe, bowiem z katalogu jednostek mikro zostały usunięte stowarzyszenia i fundacje. Nie ma już znaczenia, że nie prowadzą one działalności gospodarczej.

Obecnie zgodnie z art. 3a ust. 1 pkt 2 u.r. jednostkami mikro są jedynie związki zawodowe, organizacje pracodawców, izby gospodarcze, przedstawicielstwa przedsiębiorców zagranicznych w rozumieniu ustawy – Prawo przedsiębiorców, społeczno-zawodowe organizacje rolników, organizacje samorządu zawodowego, organizacje samorządu gospodarczego rzemiosła i Polskie Biuro Ubezpieczycieli Komunikacyjnych – jeżeli nie prowadzą działalności gospodarczej.

Wymienione wyżej podmioty, jeśli nie będą prowadziły działalności gospodarczej, a organ uprawniony do zatwierdzania ich sprawozdań finansowych podejmie uchwałę o sprawozdaniu dla mikrojednostek, mogą także za 2019 r. sporządzać sprawozdanie według załącznika nr 4, tj. z zastosowaniem art. 46 ust. 5 pkt 4, art. 47 ust. 4 pkt 4, art. 48 ust. 3, art. 48a ust. 3, art. 48b ust. 4 lub art. 49 ust. 4 u.r. Mogą one oczywiście skorzystać z innych możliwości, tj. załącznika nr 5 (konieczna decyzja) lub załącznika nr 1.


Pozostało jeszcze 77% treści

2 dostępy do wydania cyfrowego DGP w cenie
9,80 zł Za pierwszy miesiąc.
Oferta autoodnawialna
PRENUMERATA 2020
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy INFOR Biznes. Kup licencję

Polecane

Reklama

Twój komentarz

Zanim dodasz komentarz - zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.

Widzisz naruszenie regulaminu? Zgłoś je!

Redakcja poleca

Polecane