Sprzedaż przedmiotów kolekcjonerskich. Kiedy bez procedury VAT marża?

Przypomnijmy, że zgodnie z art. 120 ust. 4 ustawy o VAT, procedurę VAT marża stosuje się do towarów używanych, dzieł sztuki, przedmiotów kolekcjonerskich lub antyków, jeśli ich zakup nie był opodatkowany VAT lub jeśli dostawca zastosował tę samą procedurę (VAT od marży). Trzeba spełnić przy tym inne wymogi wskazane w art. 120 ustawy o VAT, w tym:

• towary muszą zostać nabyte od podmiotów wymienionych w ust. 10,
• jeżeli podatnik stosuje, poza procedurą VAT marża, również ogólne zasady opodatkowania, to musi on prowadzić ewidencję, o której mowa w ust. 15, a która „musi zawierać w szczególności kwoty nabycia towarów niezbędne do określenia kwoty marży”.

Procedura VAT marża. Spółka płaciła VAT od prowizji komisowej

Sprawa dotyczyła spółki, która m.in. sprzedawała – w ramach umów komisu – monety i inne przedmioty kolekcjonerskie. W ewidencji VAT wykazywała znaczną część sprzedaży jako „marżę niepodlegającą opodatkowaniu”, przy czym nie ujmowała pełnej wartości sprzedaży, a jedynie prowizję komisową.

Spółka uważała, że miała prawo stosować procedurę VAT marża do sprzedaży przedmiotów kolekcjonerskich, bo – jak twierdziła – spełniała warunki z art. 120 ustawy o VAT. Podkreślała, że nabywała lub przyjmowała do komisu przedmioty głównie od osób fizycznych niebędących podatnikami VAT. Natomiast niemożliwe było szczegółowe oznaczanie każdego egzemplarza, bo – jak przekonywała – taka jest specyfika obrotu numizmatami. Tłumaczyła, że przy obrocie dużą liczbą podobnych monet nie da się przyporządkować konkretnej monety do konkretnej umowy komisu czy późniejszej sprzedaży.

Naczelnik urzędu skarbowego stwierdził, że w takim razie spółka nie spełniła warunków uprawniających do zastosowania procedury VAT marża w odniesieniu do sprzedaży przedmiotów kolekcjonerskich.

Brak ewidencji. Spółka powinna zastosować zasady ogólne

Argumentem było to, że nie prowadziła szczegółowej ewidencji, która pozwalałaby na ustalenie kwot nabycia poszczególnych towarów, wysokości marży oraz powiązanie konkretnych zakupów lub przyjęć komisowych z późniejszą sprzedażą.

Umowy komisu zawierały jedynie bardzo ogólny opis przedmiotu komisu, nie wskazywały rodzaju, liczby i wartości poszczególnych monet. To uniemożliwiało ich identyfikację i ustalenie podstawy opodatkowania według zasad właściwych dla procedury VAT marża – stwierdził organ. Nakazał więc spółce zapłacić ponad 263 tys. zł zaległego VAT.

Dwie odrębne dostawy. Co z VAT?

Decyzję tę utrzymał w mocy dyrektor izby administracji skarbowej. Wskazał, że na gruncie ustawy o VAT umowa komisu jest traktowana jako dwie odrębne dostawy towarów: pomiędzy komitentem a komisantem oraz pomiędzy komisantem a nabywcą końcowym (art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT).

W takiej sytuacji podstawą opodatkowania po stronie komisanta (spółki) jest pełna kwota należna z tytułu sprzedaży towaru, obejmująca również prowizję, a nie wyłącznie sama prowizja. Skoro spółka nie wykazała, że spełnia przesłanki procedury VAT marża, to powinna od sprzedaży komisowej przedmiotów kolekcjonerskich zapłacić VAT na zasadach ogólnych, według stawki 23 proc. VAT.

Procedura VAT marża. Zabrakło rzetelnej ewidencji

Tak samo orzekły sądy. Zgodziły się z fiskusem, że umowy komisu były zbyt ogólne, nie zawierały informacji o rodzaju, liczbie ani wartości poszczególnych przedmiotów, a sposób przechowywania numizmatów uniemożliwiał ich identyfikację.

Jak zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (sygn. akt I SA/Gd 95/22), spółka nie przedstawiła wiarygodnych dowodów pozwalających ustalić, jakie konkretne przedmioty kolekcjonerskie nabyła, od kogo one pochodziły, jaka była ich cena. Nie można więc było prawidłowo ustalić marży od sprzedaży poszczególnych, zróżnicowanych towarów o odmiennej wartości jednostkowej.

Potwierdził to NSA. Orzekł, że spółka powinna była zapłacić VAT od sprzedaży komisowej na zasadach ogólnych – jak od odpłatnej dostawy towarów.