Ministerstwo Finansów, dążąc do wyeliminowania wyłudzeń VAT, cały czas pracuje nad zmianą przepisów w tym zakresie. We wrześniu Sejm zajmie się kolejnymi legislacyjnymi propozycjami. MF zapowiedziało bowiem nowości w zakresie wyrejestrowania podmiotów prowadzących działalność, zmiany dotyczące odwrotnego obciążenia, likwidację rozliczeń kwartalnych, ograniczenie szybkich (25-dniowych) zwrotów podatku, modyfikację odpowiedzialności solidarnej sprzedawcy i nabywcy, a także wprowadzenie obowiązku składania deklaracji elektronicznych oraz powrót do sankcji VAT. Cel prawidłowy, ale wraz z jego realizacją warto przeanalizować na nowo dorobek orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE w zakresie pojęć dobrej wiary i należytej staranności, w szczególności przy transakcjach łańcuchowych. Dlaczego? Otóż w trakcie prowadzonego postępowania organy skarbowe analizując dany stan faktyczny, bardzo często przywołują wyroki TSUE, które w danej sprawie nie powinny mieć zastosowania, ponieważ nie dotyczą transakcji łańcuchowych. Fiskus przywołuje bowiem w decyzjach wyroki TSUE, w których trybunał stwierdza, że dobra wiara podatnika nie może rodzić prawa do odliczenia podatku VAT, jeżeli nie są spełnione przesłanki materialne tego prawa. Tak, ale wyroki te nie powinny być powoływane przy transakcjach łańcuchowych, gdzie legalnie działający podatnik może nie dopełnić materialnej przesłanki, a i tak przy zachowaniu dobrej wiary, spełniając przesłanki należytej staranności, powinien mieć prawo do odliczenia VAT. Tak stwierdza TSUE w wyrokach w sprawach ŁWK – 56 EOOD, sygn. C-643/11; Stroj trans EOOD, sygn. C-642/11 i Teleos plc. C-409/04 oraz rzecznik generalny Maciej Szpunar w opinii przedstawionej 11 września 2014 r. w sprawach połączonych C-131/13, C-163/13 i C-164/13. Na te orzeczenia oraz opinie organ choć powinien, to się nie powołuje. Jest to niewłaściwe, ponieważ legalnie działające podmioty mogły nigdy fizycznie nie być w posiadaniu przedmiotu transakcji, a tym samym mogły w ogóle nie wiedzieć, że uczestniczą w oszustwie podatkowym, przyjmując do rozliczenia i wystawiając faktury nieznajdujące pokrycia w rzeczywistym obrocie gospodarczym. Nie znaczy to jednak, że automatycznie w sposób świadomy brały udział w karuzeli podatkowej. Istotne jest bowiem, by podatnik działał w dobrej wierze, dochowując przesłanek należytej staranności.
Wskazujemy najważniejsze zmiany mające na celu uszczelnienie VAT, które właściwie interpretowane przez fiskusa powinny działać na korzyść podatnika.
● Podatek od towarów i usług, prawo karne oraz administracyjne