Ulga rehabilitacyjna pozostaje jedną z najczęściej wykorzystywanych preferencji podatkowych w rocznym rozliczeniu PIT. Wokół zasad jej stosowania narosło jednak wiele nieporozumień. Sam fakt bycia seniorem, emerytem czy rencistą nie daje automatycznego prawa do odliczenia. Kluczowe znaczenie ma formalny status osoby niepełnosprawnej potwierdzony odpowiednim dokumentem.

Orzeczenie o niepełnosprawności a ulga rehabilitacyjna w PIT

Podstawą do skorzystania z ulgi rehabilitacyjnej jest orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. To dokument, który formalnie potwierdza status osoby niepełnosprawnej i otwiera drogę do odliczeń podatkowych.

Za osobę niepełnosprawną – w rozumieniu ustawy o PIT – uznaje się podatnika posiadającego:

  • orzeczenie o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności,
  • decyzję przyznającą rentę z tytułu całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy, rentę szkoleniową albo rentę socjalną,
  • orzeczenie o niepełnosprawności osoby, która nie ukończyła 16. roku życia,
  • orzeczenie o niepełnosprawności wydane przez właściwy organ na podstawie odrębnych przepisów obowiązujących do dnia 31 sierpnia 1997 r.

Osoby, które dopiero ubiegają się o wydanie orzeczenia i nie otrzymały jeszcze decyzji, nie spełniają podstawowego warunku do skorzystania z ulgi rehabilitacyjnej. W praktyce oznacza to, że wydatki poniesione przed uzyskaniem formalnego orzeczenia nie mogą zostać odliczone w rocznym rozliczeniu PIT.

Data powstania niepełnosprawności – kluczowy zapis w orzeczeniu

Zasadą jest, że odliczeniu podlegają wydatki poniesione od daty uzyskania orzeczenia o niepełnosprawności. Wiele osób nie zdaje sobie jednak sprawy, że znaczenie ma nie tylko data wydania dokumentu, ale również zapis dotyczący momentu powstania niepełnosprawności.

Jeżeli w orzeczeniu wskazano, że niepełnosprawność powstała wcześniej niż data wydania decyzji, podatnik może odliczyć wydatki poniesione już od tej wcześniejszej daty. Stanowisko to potwierdził Dyrektor Izby Skarbowej w interpretacji indywidualnej z 26 czerwca 2024 r., nr 0114-KDIP3-2.4011.413.2024.2.JK3. W interpretacji tej stwierdzono:

„Odliczeniu od dochodu podlegają wydatki poniesione od daty uzyskania orzeczenia o niepełnosprawności, chyba że w orzeczeniu tym wskazano, że niepełnosprawność datowana jest wcześniej niż data wydania orzeczenia. W takiej sytuacji podatnik może odliczyć wydatki poniesione po dniu wskazanym w orzeczeniu jako data ustalenia niepełnosprawności”.

Rozstrzygnięcie ma realne znaczenie finansowe. Jeżeli przykładowo orzeczenie zostało wydane w listopadzie, ale zawiera zapis, że niepełnosprawność istnieje od marca tego samego roku, podatnik może uwzględnić w uldze wydatki poniesione od marca, a nie dopiero od listopada.

Brak takiego zapisu oznacza natomiast, że fiskus uzna jedynie koszty poniesione od dnia formalnego wydania orzeczenia.

Stopień niepełnosprawności a zakres odliczeń w uldze rehabilitacyjnej

Drugim kluczowym elementem orzeczenia jest stopień niepełnosprawności. Wyróżnia się trzy stopnie: lekki, umiarkowany i znaczny. Od tej kwalifikacji zależy zakres możliwych odliczeń w ramach ulgi rehabilitacyjnej.

Osoby z orzeczonym umiarkowanym lub znacznym stopniem niepełnosprawności mogą skorzystać z szerszego katalogu wydatków niż osoby z lekkim stopniem. Dotyczy to m.in. kosztów transportu, opieki w domu czy opłacenia przewodników.

W praktyce oznacza to, że dwie osoby ponoszące podobne wydatki mogą mieć różne możliwości odliczenia – wyłącznie z powodu różnicy w stopniu niepełnosprawności wpisanym w orzeczeniu. Dlatego przed złożeniem zeznania podatkowego warto dokładnie przeanalizować treść dokumentu i sprawdzić, czy spełnione są wszystkie warunki formalne.

Ulga rehabilitacyjna 2025 – najczęstsze błędy podatników

Najczęściej popełniany błąd polega na założeniu, że samo poniesienie wydatków na leczenie czy rehabilitację wystarczy do uzyskania zwrotu z PIT. Tymczasem bez formalnego orzeczenia o niepełnosprawności nie ma podstaw do odliczenia.

Drugim problemem jest nieuwzględnianie daty ustalenia niepełnosprawności wskazanej w orzeczeniu. Podatnicy często ograniczają się do daty wydania decyzji, choć dokument może dawać prawo do odliczenia kosztów poniesionych wcześniej.

Trzecią kwestią jest brak świadomości, że stopień niepełnosprawności wpływa na zakres możliwych odliczeń. Osoby z lekkim stopniem niepełnosprawności nie mają takich samych uprawnień jak podatnicy z umiarkowanym lub znacznym stopniem.

Ulga rehabilitacyjna może znacząco zwiększyć zwrot podatku, ale tylko wtedy, gdy spełnione są wszystkie warunki ustawowe, a treść orzeczenia o niepełnosprawności jednoznacznie potwierdza prawo do odliczenia w danym zakresie i od właściwej daty.

Źródła:

  • Interpretacja indywidualna Dyrektora Izby Skarbowej z 26 czerwca 2024 r., nr 0114-KDIP3-2.4011.413.2024.2.JK3
  • Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych