Obrona przed zarzutami

– Niektóre WSA słusznie jednak zauważyły w wyrokach, że jeżeli mamy do czynienia z ogłoszeniem w zwykłej formie, to nie świadczy ono o profesjonalnym charakterze podejmowanych czynności. Dziś każdy, kto chce sprzedać działkę czy mieszkanie, ogłasza się w internecie – mówi Mirosław Siwiński. Podobnie jest w przypadku korzystania z usług agencji nieruchomości. To agencja jest profesjonalistą. Nie można zaś uznać za profesjonalistę osoby, która postanowiła skorzystać z profesjonalnych usług.

– Potwierdzając opinię o tym, jak silne są przyzwyczajenia, niektóre organy wciąż uzasadniają opodatkowanie liczbą i częstotliwością transakcji sprzedaży gruntów – kończy Siwiński.

O opodatkowaniu nie powinna też przesądzać okoliczność, że przed sprzedażą osoba fizyczna dokonała podziału działek w celu osiągnięcia wyższej ceny. W ocenie ekspertów zbycie nieruchomości w takich okolicznościach może być nadal ocenione jako wykonywanie zarządu majątkiem prywatnym, co wyłącza opodatkowanie VAT.

Ewolucja sądów

Przed wyrokiem TSUE w sprawach Słaby i Kuć sądy administracyjne orzekały, że nie ma mowy o opodatkowaniu sprzedaży działek przez osoby nieprowadzące działalności, które kupiły je do celów prywatnych. Obecnie cel nabycia – do celów prywatnych lub działalności gospodarczej – nie ma znaczenia. Z analizy orzecznictwa wynika, że wyroki sądów są rozbieżne, a kluczowe znaczenie ma ocena stanu faktycznego. Sądy podkreślają, że istota sprowadza się do tego, czy podatnik działa podobnie jak handlowiec.

WSA powołują się na wyrok NSA w składzie siedmiu sędziów z 29 października 2007 r. (sygn. akt I FPS 3/07). Wyjaśniają, że trzeba ustalić, czy działalność osoby zamierzającej sprzedać działki przybiera formę zawodową (profesjonalną), czyli stałą (powtarzalne czynności i zamiar ich kontynuacji potwierdzony obiektywnymi dowodami) i zorganizowaną. Z orzecznictwa wynika, że działalność będzie profesjonalna, jeśli podatnik podejmował wiele działań takich jak: uzbrojenie terenu, wydzielenie dróg wewnętrznych, aktywność marketingowa w celu sprzedaży działek, wykraczające poza zwykłe formy ogłoszenia, uzyskanie decyzji o warunkach zagospodarowania terenu (zabudowy) czy wystąpienie o opracowanie planu zagospodarowania przestrzennego. Wtedy mamy do czynienia z działalnością gospodarczą opodatkowaną VAT.

Zwracają na to uwagę zarówno wojewódzkie sądy administracyjne (np. WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 789/12, WSA w Kielcach, sygn.akt I SA/Ke 650/12), jak i Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z 10 listopada 2011 r., I FSK 1668/11).

WSA we Wrocławiu w wyroku z 27 listopada 2012 r. (sygn.akt I SA/Wr 1149/12) wyjaśnił z kolei, że pojedyncze czy niepowiązane zachowania nie przesądzają, że mamy do czynienia z aktywnością handlowca. Zarówno podział nieruchomości, jak i ogłoszenia o sprzedaży mogą odnosić się do zarządu majątkiem prywatnym.

W postępowaniach przed urzędami podatnicy muszą więc przede wszystkim dowodzić, że nie podejmują czynności takich jak handlowcy. Wtedy nie będzie podstaw, aby uznać ich za podatników VAT.

Profesjonalistą nie jest osoba, która korzysta z profesjonalnych usług, np. agencji nieruchomości