Zakres PCC

Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych wskazuje zamknięty katalog czynności cywilnoprawnych podlegających podatkowi. Kamil Łukasik przypomina, że do czynności tych zalicza się m.in. ustanowienie hipoteki. Opierając się zatem na literalnej wykładni ustawy, przyjąć należy, że jedynie ustanowienie, tj. wykreowanie nowej hipoteki, rodzi konsekwencje na gruncie podatku od czynności cywilnoprawnych.

– Tym samym, zmiana w zakresie hipoteki już istniejącej pozostawałaby poza zakresem zastosowania normy dotyczącej obowiązku podatkowego z tytułu ustanowienia hipoteki – mówi Kamil Łukasik.

Według eksperta z taką zmianą mamy – jak się wydaje – do czynienia w przypadku zastąpienia wierzytelności, o którym stanowi nowelizacja do ustawy o księgach wieczystych i hipotece.

Wojciech Kaczmara, przypomina, że przy ustanowieniu hipoteki podatek oblicza się biorąc za podstawę opodatkowania kwotę zabezpieczonej wierzytelności oraz stawkę 0,1 proc. Jeżeli wysokość wierzytelności nie została ustalona podatek uiszcza się w wysokości 19 zł.

– Jednocześnie, PCC podlegają zmiany umów podlegających opodatkowaniu jeżeli powodują podwyższenie podstawy opodatkowania – podkreśla Wojciech Kaczmara.

W tym kontekście Rafał Ciołek pyta, czy ta zmiana hipoteki powinna podlegać PCC? Zdaniem eksperta z KPMG taka „podmiana” nie będzie pociągała za sobą konieczności ponownego uiszczenia podatku. W świetle przepisów ustawy o PCC, opodatkowaniu PCC podlega co prawda zmiana umowy hipoteki, ale tylko wówczas, jeśli powoduje ona podwyższenie podstawy opodatkowania PCC.

Zmiana umowy

Można też przyjąć, że zmiana wierzytelności mogłaby dotyczyć objęcia hipoteką wierzytelności wyższej niż zmieniana. Wówczas – jak stwierdza Kamil Łukasik – należałoby rozważyć, czy taka czynność nie podlega podatkowi od czynności cywilnoprawnych jako zmiana umowy o ustanowienie hipoteki.

Z przedmówcą zgadza się Wojciech Kaczmara, który komentując sprawę, wyjaśnia, że umowa zastąpienia wierzytelności będzie podlegać opodatkowaniu, w przypadku gdy kwota nowej wierzytelności będzie wyższa od kwoty wierzytelności dotychczas zabezpieczonej.

Rafał Ciołek zauważa, że pewne problemy mogą też pojawić się w przypadku rozporządzania opróżnionym miejscem hipotecznym. Dokonanie tej czynności będzie bowiem wymagało ustanowienia nowej hipoteki. Celem omawianych zmian było uelastycznienie instytucji hipoteki oraz obniżenie kosztów ustanowienia zabezpieczenia w tej formie. Przy okazji – jak komentuje Rafał Ciołek – osiągnięty zostanie jeszcze jeden cel: dezinformacja podatników.