Usługi cmentarne. Jak gmina ma odliczać VAT?

Gmina ponosi zarówno bieżące koszty utrzymania cmentarzy (w szczególności koszty zakupu energii, wody, wywóz nieczystości, remontów), jak i ma wydatki inwestycyjne. We wniosku o interpretację wyjaśniła, że nie może jednoznacznie ich przyporządkować do czynności:

• opodatkowanych VAT (odpłatnych usług cmentarnych) oraz
• pozostających poza zakresem VAT (usług cmentarnych świadczonych nieodpłatnie).

Jak gmina ma odliczać VAT?

Dotychczas, aby odliczyć VAT naliczony, gmina stosowała prewspółczynnik wskazany w rozporządzeniu ministra finansów z 17 grudnia 2015 r. w sprawie sposobu określania zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej w przypadku niektórych podatników (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 999).

Doszła jednak do wniosku, że nie jest on reprezentatywny dla działalności cmentarnej. Zaproponowała inny – oparty na proporcji liczby odpłatnych pochówków w danym roku do ogólnej liczby pochówków (odpłatnych i nieodpłatnych) w tym roku. W rezultacie na podstawie danych gminy za 2024 r. jej prewspółczynnik zbliżył się do 100 proc. To pozwalałoby jej odliczyć cały VAT przy ponoszeniu wydatków na utrzymanie i modernizację cmentarza komunalnego.

Metodą z rozporządzenia?

Nie zgodził się na to jednak dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej. W interpretacji z 2 października 2025 r. (sygn. 0113-KDIPT1-3.4012. 778.2025.2.OS) stwierdził, że gmina powinna stosować metodę z rozporządzenia, bo zaproponowany przez nią sposób nie jest obiektywny.

Zwrócił uwagę na to, że nawet gdyby w danym roku na cmentarzu nie został nikt pochowany, to i tak gmina ma obowiązek utrzymywać ten cmentarz. W większości przypadków nie robi tego tylko z pieniędzy uzyskanych z działalności gospodarczej samego cmentarza (czyli opłat opodatkowanych VAT), ale też z innych środków własnych lub np. dotacji. Zwłaszcza gdy musi cmentarz nie tylko utrzymywać, ale i modernizować – podkreślił dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej.

Gmina może przyjąć własną metodę

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił tę interpretację. Zgodził się z gminą, że prewspółczynnik obliczony na zasadach wskazanych w rozporządzeniu (oparty na kryterium dochodowym) prowadzi do znaczącego zaniżenia kwoty VAT naliczonego, która podlega odliczeniu. Natomiast zaproponowana przez gminę metoda odnosi się do obiektywnych kryteriów związanych z wykorzystaniem cmentarzy.

Usługi cmentarne. Linia orzecznicza jest już utrwalona

Wyrok jest nieprawomocny, ale w jego uzasadnieniu sędzia Joanna Zdzienicka-Wiśniewska przywołała inne prawomocne już orzeczenia, z których wynika, że przy prowadzeniu cmentarzy komunalnych gmina może stosować prewspółczynnik obliczany według udziału liczby odpłatnych pochówków w danym roku do całkowitej liczby osób pochowanych w danym roku. Tak orzekł Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyrokach z: 25 lipca 2025 r. (I FSK 1025/22), 17 kwietnia 2025 r. (I FSK 1879/21), 8 kwietnia 2025 r. (I FSK 2042/22), 3 marca 2025 r. (I FSK 1618/21), 29 stycznia 2025 r. (I FSK 2607/21), 8 stycznia 2025 r. (I FSK 774/21), 8 listopada 2024 r. (I FSK 501/21). ©℗

orzecznictwo