To kolejny wyrok tego sądu, z którego wynika, że dla każdej z wierzytelności powinno zostać wydane odrębne postanowienie o jej nieściągalności. W przeciwnym razie nie ma mowy o zaliczeniu ich do kosztów uzyskania przychodów. Wcześniej sąd kasacyjny orzekł tak m.in. 17 lipca 2018 r. (sygn. akt II FSK 1912/16), 5 grudnia 2017 r. (II FSK 3151/15) i 19 lipca 2017 r. (II FSK 1680/15).

Nieopłacone faktury

Sprawa dotyczyła spółki, która sprzedała towary kontrahentowi. Wystawione faktury VAT nie zostały opłacone, mimo wezwań do zapłaty. Należności – choć faktycznie nieotrzymane – zostały uprzednio przez spółkę zaliczone do przychodów.

Jak wskazała spółka, wobec jej dłużnika zapadło postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z powodu bezskuteczności egzekucji. Sama nie była jednak stroną tego postępowania i nie posiadała fizycznie postanowienia sądu.

Mimo to spółka chciała zaliczyć wartość wierzytelności do kosztów uzyskania przychodów. Argumentowała, że przepisy nie wymagają, aby postanowienie o umorzeniu egzekucji było wydane na jej wniosek ani by zostało jej doręczone. Jej zdaniem wystarczające jest samo istnienie orzeczenia potwierdzającego niewypłacalność dłużnika.

To nie koszt podatkowy

Innego zdania był dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej. Wskazał, że warunki określone w art. 16 ust. 2 ustawy o CIT muszą być spełnione ściśle. W jego ocenie nieściągalność wierzytelności powinna być udokumentowana jednym z dokumentów wskazanych wprost w ustawie (np. postanowieniem o nieściągalności dotyczącym tej konkretnej wierzytelności).

Skoro spółka nie była stroną postępowania egzekucyjnego i nie dysponuje postanowieniem odnoszącym się do jej należności, nie może zaliczyć ich do kosztów podatkowych – uznał organ podatkowy.

Tylko ta konkretna wierzytelność

Stanowisko organu podatkowego podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (sygn. akt I SA/Po 558/22). Przypomniał, że co do zasady wierzytelności odpisane jako nieściągalne nie stanowią kosztów uzyskania przychodów. Wyjątek dotyczy jedynie tych należności, które zostały wcześniej zarachowane jako przychód należny i których nieściągalność została udokumentowana w sposób ściśle określony w ustawie.

Jak podkreślił WSA, dokument potwierdzający nieściągalność musi dotyczyć konkretnej wierzytelności podatnika. Postanowienie wydane w sprawie innego wierzyciela wobec tego samego dłużnika może co najwyżej uprawdopodabniać nieściągalność wierzytelności, ale jej nie dowodzi – stwierdził.

Tak samo orzekł Naczelny Sąd Administracyjny. Nie miał wątpliwości, że za koszt uzyskania przychodu może zostać uznana jedynie ta wierzytelność, w przedmiocie której wydano postanowienie o nieściągalności.

– Możliwość zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów nie odnosi się do innych wierzytelności niż te, których nieściągalność została udokumentowana postanowieniem o nieściągalności, nawet jeżeli byłyby to wierzytelności przysługujące w tym samym czasie w stosunku do tego samego dłużnika – podkreśliła sędzia Renata Kantecka.

Podstawa prawna:

Wyrok NSA z 17 lutego 2026 r., sygn. akt II FSK 710/23