Sąd podkreślił, że przepisy o centralizacji rozliczeń dotyczą wyłącznie VAT i nie mogą być przenoszone na grunt akcyzy.

Kto jest podatnikiem akcyzy?

Sprawa dotyczyła miasta na prawach powiatu. Realizuje ono zadania własne i zlecone, a w celu ich wykonywania utworzyło liczne jednostki organizacyjne (jednostki i zakłady budżetowe). W zakresie VAT miasto prowadzi rozliczenia scentralizowane, obejmujące wszystkie te jednostki. Miało jednak wątpliwości dotyczące podatku akcyzowego.

Spytało więc dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, czy podatnikiem akcyzy są poszczególne jednostki i zakłady budżetowe, czy miasto, które powinno rozliczać akcyzę centralnie. Zwróciło uwagę na to, że w przypadku akcyzy nie przewidziano centralizacji rozliczeń analogicznej do tej obowiązującej w VAT. Zgodnie z art. 13 ustawy o podatku akcyzowym podatnikiem jest podmiot dokonujący czynności podlegających opodatkowaniu.

Miasto wyjaśniło, że jednostki i zakłady budżetowe dokonują określonych czynności we własnym zakresie, mają własne numery NIP (wykorzystywane m.in. do rozliczeń podatków dochodowych) i prowadzą własną ewidencję księgową. Było więc zdania, że to na nich spoczywają również obowiązki rejestracyjne, ewidencyjne i deklaracyjne w zakresie akcyzy.

Akcyza jak VAT?

Dyrektor KIS odpowiedział, że podatnikiem akcyzy jest miasto. Powołał się na wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z 29 września 2015 r. (C-276/14) dotyczący braku samodzielności gminnych jednostek budżetowych na gruncie VAT oraz na tzw. ustawę centralizacyjną z 5 września 2016 r. (t.j. Dz.U. 2018 poz. 280). Uznał, że choć wyrok i ustawa dotyczą VAT, należy je odnieść również do akcyzy.

Wskazał też, że od 1 lutego 2021 r. obowiązuje scentralizowany system rejestracji w zakresie podatku akcyzowego (CRPA), który zastąpił dotychczasowe rejestry prowadzone przez urzędy skarbowe. Skoro w CRPA nie mogą być zarejestrowane różne podmioty posługujące się tym samym NIP, to obowiązek rejestracji – a tym samym rozliczania akcyzy – spoczywa na jednostce samorządu terytorialnego – wywiódł organ interpretacyjny.

Centralizacja tylko w VAT

Sądy przyznały rację miastu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (sygn. akt III SA/Po 896/22) podkreślił, że centralizacja wprowadzona ustawą z 5 września 2016 r. dotyczy wyłącznie VAT. Również wyrok TSUE, na który powołał się organ podatkowy, traktował o VAT. Nie ma podstaw, aby wnioski z nich płynące odnosić także do akcyzy – stwierdził sąd.

Wyjaśnił także, że przepisy dotyczące rejestracji w CRPA nie przesądzają same w sobie o tym, kto jest podatnikiem akcyzy. To, że w określonych sytuacjach rejestracji dokonuje jednostka samorządu terytorialnego, nie wyklucza możliwości uznania jej jednostek organizacyjnych za odrębnych podatników – orzekł WSA.

Podatnikami są jednostki organizacyjne

Również Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że jednostki i zakłady budżetowe na gruncie ustawy o podatku akcyzowym mogą być odrębnymi podatnikami. – Zasady centralizacji rozliczeń w jednostkach samorządu terytorialnego nie mogą być automatycznie przenoszone z VAT na inne podatki. W przypadku akcyzy każdorazowo należy ustalić, kto faktycznie dokonuje czynności objętych opodatkowaniem – wyjaśniła sędzia Elżbieta Olechniewicz.

Kiedy płaci miasto?

To kolejny w ostatnim czasie wyrok sądu kasacyjnego, który jest odpowiedzią na wątpliwości jednostek samorządu terytorialnego związane z rozliczaniem akcyzy. W wyroku z 21 stycznia br. (sygn. akt I FSK 286/23) NSA orzekł, że prezydent miasta jest płatnikiem akcyzy, gdy sprzedaje pojazd przejęty wskutek przepadku mienia. Chodziło o sprzedaż samochodu osobowego, usuniętego z drogi decyzją policji, a następnie objętego prawomocnym orzeczeniem o przepadku na rzecz miasta. Pisaliśmy o tym w artykule „Miasto sprzedaje przejęty samochód. Czy musi zapłacić akcyzę?”.