Chodziło o muzeum, które z jednej strony realizuje zadania nieodpłatne (gromadzi i udostępnia zbiory, prowadzi działalność naukową i edukacyjną oraz zapewnia bezpłatny indywidualny wstęp). Z drugiej zaś wykonuje działania o charakterze odpłatnym (sprzedaje bilety grupowe, organizuje odpłatne warsztaty oraz prowadzi działalność wydawniczą, a także sprzedaż pamiątek).

We wniosku o interpretację muzeum przekonywało, że wszystkie jego działania – również te nieodpłatne – są ściśle związane z prowadzoną przez nie działalnością gospodarczą. Darmowy wstęp ma bowiem charakter marketingowy: przyciąga zwiedzających, zwiększa zainteresowanie ofertą i w efekcie przekłada się na wzrost przychodów z odpłatnej działalności. Dlatego muzeum było zdania, że dla celów odliczenia VAT nie musi obliczać prewspółczynnika.

Muzeum realizuje misję publiczną. Co z odliczeniem VAT?

Nie zgodził się z tym dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej. Wskazał, że muzeum prowadzi równolegle dwa rodzaje aktywności: działalność gospodarczą oraz statutową, która nie jest nastawiona na osiąganie zysku i stanowi realizację misji publicznej. Nieodpłatny wstęp indywidualny oraz część działalności edukacyjnej służą przede wszystkim upowszechnianiu kultury, a nie wyłącznie celom komercyjnym – zauważył organ.

Dlatego stwierdził, że ponoszone przez muzeum wydatki służą zarówno działalności gospodarczej, jak i innym celom. Jeżeli nie można przypisać ich wyłącznie do czynności opodatkowanych, to trzeba zastosować proporcję odliczenia, o której mowa w art. 86 ust. 2a ustawy o VAT – wyjaśnił.

Muzeum nie odliczy VAT w całości

Tak samo orzekły sądy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (sygn. akt I SA/Łd 507/22) nie miał wątpliwości, że podstawowym celem muzeum jako instytucji kultury jest realizacja zadań statutowych. Natomiast prowadzona przez muzeum działalność gospodarcza ma charakter fakultatywny i służy finansowaniu jego misji.

Zatem ponoszone przez muzeum wydatki są wykorzystywane zarówno do działalności gospodarczej, jak i do innych celów. To z kolei oznacza, że przy odliczaniu podatku naliczonego muzeum musi stosować prewspółczynnik, zgodnie z art. 86 ust. 2a ustawy o VAT – orzekł WSA.

Odliczenie VAT. Proporcja jest konieczna

Stanowisko to podzielił sąd kasacyjny. – Podstawowym celem muzeum, jako instytucji kultury, jest realizacja zadań statutowych, co należy odróżnić od czynności komercyjnych. Dlatego nie można podzielić stanowiska muzeum, że wszystkie czynności, które wykonuje, wpisują się w ramy działalności gospodarczej – uzasadniła wyrok NSA sędzia Maja Chodacka.

Wyrok NSA z 21 stycznia 2026 r., sygn. akt I FSK 353/23