rozwiń ›

Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, że jeżeli małżonkowie nabyli towar do majątku wspólnego, to oboje byli jego nabywcami. W takiej sytuacji korekta faktury, polegająca na wskazaniu jednego małżonka zamiast drugiego, nie oznacza zmiany strony transakcji. Można jej więc było dokonać za pomocą noty korygującej.

Noty korygujące wciąż na wokandzie

Kwestia wystawiania not wciąż nurtuje podatników. W styczniu 13 stycznia 2026 r. sąd kasacyjny orzekł, że notą korygującą można było poprawiać pomyłki w danych nabywcy, np. błąd w nazwisku, imieniu, nazwie, adresie, numerze identyfikacyjnym. Nie można było jednak za jej pomocą zmienić strony transakcji (sygn. akt I FSK 307/23). Pisaliśmy o tym wyroku w artykule „Czy nota korygująca może służyć do zmiany strony transakcji? Jest wyrok NSA” (DGP nr 12/26).

Tamten wyrok zapadł w sprawie podatnika prowadzącego działalność gospodarczą zarówno indywidualnie pod własnym nazwiskiem, jak i w ramach spółki cywilnej z ojcem. Przez lata dokumenty obu tych działalności były księgowane łącznie, co mężczyzna chciał poprawić.

W trakcie porządkowania rozliczeń zauważył, że część faktur została wystawiona na niewłaściwy podmiot. Chciał więc zmienić dane nabywcy na fakturach. Myślał, że może to zrobić poprzez wystawienie not korygujących na podstawie art. 106k ustawy o VAT. Fiskus uznał, że to niemożliwe, a jego stanowisko potwierdził NSA.

Lokale nabyte do majątku wspólnego. Czy żona może odliczyć VAT?

Najnowszy wyrok dotyczył podatniczki, która nabyła dwa lokale mieszkalne do majątku wspólnego z mężem. Kobieta prowadzi działalność gospodarczą, jej mąż – nie. Od początku – jak zapewniła we wniosku o interpretację - zamiarem obojga było wykorzystywanie lokali wyłącznie w jej działalności gospodarczej. Mieszkania zostały wynajęte spółce, która wykorzystywała je jako powierzchnię biurową.

Problem polegał na tym, że faktury dokumentujące zakup tych lokali zostały wystawione wyłącznie na męża. Podatniczka wystawiła więc noty korygujące, zmieniając dane nabywcy na swoje. Sprzedawca zaakceptował te noty, a kobieta chciała się upewnić, że przysługiwało jej prawo do odliczenia VAT przy zakupie lokali.

Nieprawidłowy nabywca na fakturze. Czy nota korygująca była wystarczająca?

Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej stwierdził, że takie prawo jej nie przysługiwało, bo pierwotne faktury wskazywały - jako nabywcę – wyłącznie męża, który nie prowadzi działalności gospodarczej. Tego rodzaju błąd jest na tyle istotny, że nie mógł zostać „naprawiony” notą korygującą – uznał dyrektor KIS. Wskazał, że nota korygująca służy wyłącznie do poprawiania pomyłek np. w imieniu, nazwisku czy adresie. Nie mogła prowadzić do zmiany podmiotu będącego stroną transakcji, bo to oznaczałoby niedopuszczalną zmianę strony umowy sprzedaży.

Jedynym prawidłowym działaniem było – jak wyjaśnił dyrektor KIS - wystawienie faktury korygującej przez sprzedawcę, zgodnie z art. 106j ustawy o VAT. Dopiero taka faktura korygująca, zawierająca prawidłowe dane nabywcy, może stanowić podstawę do odliczenia podatku naliczonego – wskazał.

Nabywcami byli oboje małżonkowie. Żona może odliczyć VAT

Sądy nie zgodziły się z fiskusem. Orzekły, że podatniczka miała prawo wystawić noty korygujące i na ich podstawie odliczyć VAT. Zarówno ona, jak i jej mąż byli rzeczywistymi nabywcami lokali, ponieważ nabycie nastąpiło do majątku wspólnego małżonków. Każdemu z nich przysługuje więc prawo własności do całości nieruchomości, a nie jedynie do jej części - podkreślił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (III SA/Wa 2308/22).

Uznał, że zmiana na fakturze polegała jedynie na zastąpieniu danych jednego współnabywcy danymi drugiego współnabywcy, a nie na zmianie podmiotu będącego stroną umowy sprzedaży. Taka korekta – jak stwierdził WSA - mieściła się w zakresie dopuszczalnym dla noty korygującej.

Faktura zgodna z rzeczywistością

Tego zdania był również NSA. - Faktura jest dokumentem, który ma potwierdzać rzeczywisty charakter transakcji. W takiej sytuacji, jak w tej sprawie, kiedy istnieje wspólność majątkowa małżeńska, oboje małżonkowie nabyli towar.

W związku z tym nie można uznać, że doszło do zmiany nabywcy – uzasadniła wyrok sędzia Maja Chodacka. Zwróciła również uwagę, że nota korygująca została zaakceptowana przez wystawcę faktury, co dodatkowo eliminuje ryzyko wprowadzenia do obrotu dokumentów niezgodnych z rzeczywistością.

Wyrok NSA z 29 stycznia 2026 r., sygn. akt I FSK 791/23

Opinia

Tomasz Siennicki doradca podatkowy i partner w KNDP
ikona lupy />
Tomasz Siennicki doradca podatkowy i partner w KNDP / Materiały prasowe

Tomasz Siennicki, doradca podatkowy, partner w Kolibski, Nikończyk, Dec & Partnerzy, pełnomocnik podatniczki

Nie było przeszkód, by wystawić notę korygującą

Nie można tracić z pola widzenia szczególnego stanu faktycznego, którego dotyczył najnowszy wyrok NSA – odmiennego niż ten, który był przedmiotem rozstrzygnięcia sądu kasacyjnego z 13 stycznia 2026 r. Otóż nabycia nieruchomości dokonali małżonkowie do majątku wspólnego. Oboje stanęli do umowy nabycia nieruchomości, a każdy z nich nabył niepodzielnie prawo własności całości nieruchomości.

Zatem nie było tak, że pierwotna faktura, zawierająca tylko dane męża, nie odzwierciedlała rzeczywiście dokonanej transakcji. Również faktura po zmianie - notą korygującą - danych nabywcy na dane małżonki, dokumentowała rzeczywistą transakcję. Wszak małżonka również nabyła nieruchomość. Transakcja została zatem zrealizowana pomiędzy dostawcą a rzeczywistym nabywcą, którym była także małżonka.

Takie dane mogłyby być oczywiście skorygowane poprzez wystawienie faktury korygującej przez wystawcę faktury pierwotnej. Ale przepisy nie zabraniały takiej korekty również poprzez wystawienie noty korygującej przez nabywcę.