Minimalna składka zdrowotna 2026: Zobacz, ile musisz zapłacić przy niskim dochodzie

Przyczyna tkwi w przepisach, gdzie mowa jest raz o roku kalendarzowym, raz o roku składkowym. Ten drugi zaczyna się dopiero od lutego.

Co więcej, w przepisie o minimalnej składce zdrowotnej użyto naraz obu pojęć: rok kalendarzowy (za który ustalany jest dochód) i rok składkowy (za który jest ustalana podstawa wymiaru minimalnej składki). Przedsiębiorcom trudno się w tym połapać.

Ile wynosi składka minimalna

W 2026 r. nie zmieniły się zasady opłacania składki zdrowotnej przez przedsiębiorców, z jednym wyjątkiem – dotyczącym najniższej podstawy wymiaru tej składki. Jest nią obecnie 100 proc. minimalnego wynagrodzenia, a nie – jak w 2025 r. – 75 proc. Najniższa składka wynosi zatem 9 proc. od 100 proc. minimalnego wynagrodzenia, co w 2026 r. daje kwotę 432,54 zł (4806 zł x 9 proc.).

Kto płaci minimalną składkę

Taką składkę płacą przedsiębiorcy, których miesięczne dochody są niższe niż minimalne wynagrodzenie (także gdy ponoszą stratę), a wybrali opodatkowanie według skali podatkowej PIT lub liniowym 19-proc. PIT.

To oznacza, że w 2026 r. płacą oni minimalną składkę, jeżeli ich dochód nie przekroczy:

• miesięcznie 4806 zł, a rocznie 57 672 zł – przy opodatkowaniu według skali podatkowej PIT,
• miesięcznie 8827,35 zł, a w skali roku 105 928,20 zł – przy opodatkowaniu liniowym PIT.

Skąd problem

Problem pojawia się m.in. wtedy, gdy przedsiębiorcy na kilka miesięcy zawieszają działalność gospodarczą. Zdarza się, że robią to kilkukrotnie w trakcie roku. To oni – jak wynika z sądowych wyroków – najczęściej popełniają błąd przy wyliczaniu minimalnej składki.

Chodzi konkretnie o styczeń, a przyczyną nieporozumienia są dwa pojęcia stosowane w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, zwanej potocznie ustawą zdrowotną (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1461 ze zm.). Jest w niej mowa o roku kalendarzowym i o roku składkowym. Ten drugi jest nietypowy, bo trwa od 1 lutego danego roku do 31 stycznia roku następnego.

Przedsiębiorcy źle liczą minimalną składkę zdrowotną

W sprawie rozpatrzonej 7 listopada 2025 r. przez Sąd Okręgowy Warszawa-Praga (sygn. akt VII U 1579/24) chodziło o kobietę, która dwukrotnie w trakcie 2023 r. zawieszała i odwieszała działalność gospodarczą (opodatkowaną według skali PIT). Uważała, że roczną minimalną składkę zdrowotną powinna zapłacić za siedem miesięcy: luty, marzec, kwiecień, czerwiec, październik, listopad i grudzień.

Nie zgodził się z nią Zakład Ubezpieczeń Społecznych, bo zauważył, że prowadziła ona działalność także w styczniu 2023 r., a więc przez osiem miesięcy. W rezultacie ZUS przemnożył osiem miesięcy przez kwotę minimalnego wynagrodzenia i wyliczył, że roczna podstawa wymiaru składki zdrowotnej wyniosła 27 920 zł (8 x 3490 zł). Od tak ustalonej podstawy obliczył kwotę rocznej składki zdrowotnej: 27 920 zł x 9 proc. = 2 512,80 zł.

Trzeba uważać na pojęcia w ustawie

Kobieta przegrała w sądzie. Sąd wyjaśnił, że przepisy posługują się dwoma pojęciami: rok kalendarzowy i rok składkowy. Pierwszy, jak powszechnie wiadomo, obejmuje miesiące od stycznia do grudnia. Drugi jest przesunięty i obejmuje miesiące od lutego danego roku do 31 stycznia roku następnego.

Kluczowe jest więc ustalenie, czy roczną podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne należy ustalić według formuły roku składkowego, czy w odniesieniu do roku kalendarzowego. Odpowiedź – jak wskazał sąd – kryje się w art. 81 ust. 2 i ust. 2b ustawy zdrowotnej.

Z pierwszego z tych przepisów wynika, że roczną podstawę wymiaru składki stanowi dochód z działalności gospodarczej ustalony za rok kalendarzowy, jako różnica między osiągniętymi przychodami w rozumieniu ustawy o PIT a kosztami uzyskania tych przychodów. Dochód pomniejsza się o kwotę opłaconych w tym roku (kalendarzowym) składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe, jeżeli nie zostały one zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. Tak ustalona roczna podstawa wymiaru składki obowiązuje w roku składkowym, czyli od 1 lutego danego roku do 31 stycznia roku następnego.

Jeżeli jednak tak ustalona podstawa wymiaru składki jest niższa od kwoty wynikającej z przemnożenia liczby miesięcy podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu w roku kalendarzowym (za który ustalany był dochód) przez minimalne wynagrodzenie obowiązujące w pierwszym dniu roku składkowego (czyli 1 lutego), to podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne za ten rok składkowy stanowi ta właśnie kwota. Tak wynika z art. 81 ust. 2b ustawy zdrowotnej.

Sąd nie miał zatem wątpliwości, że roczną podstawą wymiaru składki jest dochód osiągnięty w danym roku kalendarzowym. Dlatego zgodził się z ZUS, że w celu wyliczenia minimalnej rocznej podstawy wymiaru składki (za rok składkowy) należy odnieść się do miesięcy roku kalendarzowego.

Wyjaśnił zarazem, dlaczego rok składkowy został przesunięty o miesiąc. Zrobiono to celowo, dla komfortu przedsiębiorców, aby mieli oni czas na dokładne ustalenie podstawy wymiaru składki miesięcznej i wyliczenie składki zdrowotnej (od dochodu z poprzedniego miesiąca) – wskazał.

Za sześć czy siedem miesięcy?

Tak samo Sąd Okręgowy Warszawa-Praga orzekł 14 listopada 2025 r. (VII U 1626/24). W tej sprawie spór z ZUS toczyła kobieta, która uważała, że powinna zapłacić minimalną składkę zdrowotną za sześć miesięcy prowadzonej działalności gospodarczej, tj. za: luty, marzec i kwiecień, wrzesień, październik i listopad. A że w żadnym z tych miesięcy nie uzyskała dochodu (miała stratę), to uważała, że roczną podstawę wymiaru składki zdrowotnej powinna wyliczyć przez przemnożenie sześciu miesięcy przez kwotę minimalnego wynagrodzenia. To dało wynik 20 940 zł (6 x 3490 zł). Składka od tak ustalonej podstawy wyniosła 1884,60 zł (20 940 zł x 9 proc.).

ZUS to zakwestionował, bo zauważył, że kobieta prowadziła działalność gospodarczą również w styczniu 2023 r. Dlatego roczną podstawę wymiaru składki obliczył poprzez przemnożenie siedmiu miesięcy przez minimalne wynagrodzenie. Podstawa wyniosła zatem 24 430 zł, a roczna składka – 2198,70 zł (24 430 zł x 9 proc.).

W tej sprawie również sąd okręgowy oddalił odwołanie od decyzji ZUS. Uzasadnienie było identyczne jak w sprawie rozstrzygniętej 7 listopada 2025 r. – kobieta popełniła błąd, pomijając w rocznym rozliczeniu styczeń. Nie wzięła pod uwagę tego, że roczną podstawą wymiaru składki zdrowotnej jest dochód osiągnięty w danym roku kalendarzowym, a nie w roku składkowym i dla celów wyliczenia minimalnej podstawy wymiaru należy odnieść się do miesięcy roku kalendarzowego, a nie roku składkowego.

Nie tylko zawieszający działalność gospodarczą

Problem nie dotyczy tylko osób, które w trakcie roku zawieszają prowadzenie biznesu. Podobny spór toczyła z ZUS kobieta, która działała przez wszystkie miesiące 2022 r. Uzyskała jednak niskie dochody, więc musiała odprowadzić do ZUS minimalną roczną składkę zdrowotną. Uważała, że do jej wyliczenia powinna przyjąć podstawę wymiaru z 11 miesięcy podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu w roku składkowym 2022.

ZUS wziął pod uwagę 12 miesięcy, bo również styczeń 2022 r. Kobieta się z tym nie zgadzała. Tłumaczyła, że styczeń 2022 r. został już uwzględniony jako ostatni miesiąc podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu w poprzednim roku składkowym 2021. W związku z tym składka za styczeń 2022 r. została już opłacona w lutym 2022 r. – argumentowała.

Przegrała jednak w sądzie. Sąd Okręgowy w Łodzi nie miał wątpliwości, roczną podstawą wymiaru składki zdrowotnej jest dochód osiągnięty w danym roku kalendarzowym, a nie składkowym. „W konsekwencji dla celów wyliczenia minimalnej wysokości rocznej podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne uzasadnione jest odniesienie się do miesięcy roku kalendarzowego, a nie roku składkowego” – orzekł 24 marca 2025 r. (VIII U 54/24).

Nie zgodził się też z kobietą, że w rezultacie dwukrotnie zapłaciła ona składkę za styczeń 2022 r. Dopłacona kwota 270,90 zł była prawidłowa i na koncie ubezpieczonej nie powstała żadna nadpłata – orzekł.

FAQ