Zmiana ta szczególnie mocno dotknęła obszar podatku od czynności cywilnoprawnych. PCC, choć formalnie obowiązuje od dawna, przez lata pozostawał podatkiem „martwym” w odniesieniu do wielu transakcji prywatnych. Obecnie jego egzekwowanie weszło w nową fazę.

Podatek PCC – podstawa prawna i zakres obowiązywania

Podatek od czynności cywilnoprawnych został uregulowany w ustawie z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych. Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a tej ustawy, PCC obejmuje m.in. umowy sprzedaży rzeczy i praw majątkowych, o ile nie są one objęte podatkiem od towarów i usług.

Zasadnicze znaczenie ma tu art. 2 pkt 4 ustawy, który wyłącza z opodatkowania PCC czynności cywilnoprawne, jeżeli przynajmniej jedna ze stron jest opodatkowana VAT lub zwolniona z tego podatku z tytułu dokonania danej czynności. W praktyce oznacza to, że albo VAT, albo PCC – nigdy oba podatki jednocześnie.

Próg 1000 zł i sposób liczenia wartości transakcji

Zgodnie z art. 9 pkt 6 ustawy o PCC, zwolnione z podatku są umowy sprzedaży rzeczy ruchomych, jeżeli ich wartość rynkowa nie przekracza 1000 zł. Kluczowe znaczenie ma jednak sposób ustalenia tej wartości.

Wartością decydującą jest łączna wartość przedmiotu umowy, a nie wartość jednostkowa poszczególnych elementów. Jeżeli jedna umowa obejmuje kilka rzeczy, których suma przekracza 1000 zł, zwolnienie nie ma zastosowania, nawet jeśli każda z rzeczy osobno byłaby tańsza.

Obowiązki kupującego – deklaracja PCC-3 i termin

Obowiązek podatkowy ciąży na kupującym. Wynika to wprost z art. 4 pkt 1 ustawy o PCC. Podatnik ma 14 dni od dnia zawarcia umowy na złożenie deklaracji PCC-3 oraz zapłatę podatku.

Podatek wynosi 2 proc. wartości rynkowej rzeczy, co wynika z art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy. Wartość ta powinna odpowiadać realnej cenie rynkowej, a niekoniecznie kwocie wpisanej w umowie. W przypadku jej zaniżenia organ podatkowy ma prawo wezwać podatnika do korekty.

Kontrola PCC a automatyczna analiza danych

Nowa praktyka egzekwowania PCC jest ściśle powiązana z obowiązkami raportowymi platform sprzedażowych, wynikającymi z implementacji dyrektywy DAC7 do polskiego porządku prawnego. Dane o transakcjach są przekazywane do Krajowa Administracja Skarbowa i analizowane centralnie.

Choć raportowanie dotyczy sprzedających, informacje te pozwalają organom podatkowym ustalić, czy po stronie kupującego nie powstał obowiązek PCC. W praktyce oznacza to możliwość porównania danych z platform z deklaracjami podatkowymi.

Sankcje za brak zapłaty PCC – odpowiedzialność karna skarbowa

Nieopłacenie PCC w terminie może skutkować odpowiedzialnością na gruncie Kodeksu karnego skarbowego. Zgodnie z art. 54 § 1 KKS, uchylanie się od opodatkowania może skutkować karą grzywny do 720 stawek dziennych.

W przypadku mniejszej wagi czynu, zastosowanie ma art. 56 § 4 KKS, który przewiduje karę grzywny za wykroczenie skarbowe. Jej wysokość może wynosić od 1/10 do 20-krotności minimalnego wynagrodzenia za pracę, co obecnie oznacza przedział od kilkuset do ponad 90 tys. zł.

Czynny żal jako sposób ograniczenia sankcji

Ustawa przewiduje możliwość złożenia tzw. czynnego żalu. Zgodnie z art. 16 Kodeksu karnego skarbowego, podatnik, który sam ujawni fakt niezłożenia deklaracji i ureguluje zaległość wraz z odsetkami, może uniknąć odpowiedzialności karnej skarbowej.

Warunkiem skuteczności czynnego żalu jest jego złożenie przed wszczęciem przez organ podatkowy czynności sprawdzających lub kontroli.