Obowiązki przewidziane są w projekcie ustawy o VAT. Największą nowością będzie informowanie fiskusa o działaniach, które wpłyną na zmniejszenie podstawy opodatkowania, zmniejszenie zobowiązania podatkowego albo zwiększenie podatku naliczonego. Jeżeli podatnik, na którego zostanie nałożony ten obowiązek, nie wypełni go lub przekaże informacje nieprawdziwe, to od faktycznych korzyści będzie musiał zapłacić 46 proc. VAT. Ma to wyeliminować nielegalne próby optymalizowania podatku.

Na podatników zwolnionych z VAT zamierza się nałożyć obowiązek składania informacji rocznej lub kwartalnej pod groźbą sankcji w wysokości 23 proc.

Z kolei podatnicy, którzy będą chcieli odzyskać więcej niż 100 tys. zł VAT, będą musieli spełnić wiele dodatkowych wymogów. Od tego ma zależeć zarówno termin, jak i zasady zwrotu daniny. Przykładowo firmy, które będą ubiegać się o odzyskanie od 100 tys. do 1 mln VAT, poczekają na to 50 dni, a i to pod warunkiem, że dołączą wykaz kontrahentów, z którymi przeprowadziły transakcje na przynajmniej 80 proc. podatku naliczonego. Jeśli firma będzie chciała odzyskać więcej niż 1 mln zł, to poczeka 60 dni, ale pod warunkiem, że przedstawi wykaz kontrahentów, którzy odpowiadają za przynajmniej 90 proc. podatku naliczonego, a także kopię kompletnej i prawidłowo prowadzonej ewidencji zakupów. Każda z firm wnioskujących o zwrot ponad 100 tys. zł będzie musiała dołączyć do deklaracji wykaz kontrahentów powiązanych z nią personalnie i kapitałowo.

Z drugiej strony projekt zakłada, że przedsiębiorcy nie będą mogli sprawdzić dotychczasowego stanowiska fiskusa w sprawie rozliczeń VAT. PiS planuje bowiem zlikwidować wydawanie interpretacji indywidualnych w tym zakresie, a dotychczasowe mają zostać unieważnione. Pozostałyby tylko interpretacje ogólne.

W zamian proponuje się sprawdzanie w urzędzie skarbowym prawidłowości swoich rozliczeń, ale o tym dowie się tylko zainteresowany podatnik. Najpierw jednak będzie on musiał opisać przyjęte przez siebie metody dokumentowania sprzedaży, wyjaśnić, w jaki sposób interpretuje przepisy ustawy, oraz poinformować, w jaki sposób i gdzie przechowuje dokumenty i ewidencję podatkową. Takie zawiadomienie miałoby pozwolić na przyjęcie domniemania, że podatnik działa w dobrej wierze. Ale i to urzędnicy mogliby obalić. ©?

Nowe obowiązki przewidziane w projekcie ustawy o VAT

Czego dotyczy

Nowe formalności

Informacja o planowanych lub rzeczywistych korzyściach w VAT (art. 8)

Jeżeli planowana lub rzeczywista roczna korzyść w VAT

z operacji gospodarczych będzie wynosić ponad 0,1 proc. podstawy opodatkowania (ale nie mniej niż 500 tys. zł), to podatnik będzie musiał złożyć informację zawierającą:

– syntetyczny opis operacji gospodarczej,

– dane na temat podatników i kontrahentów,

– wielkość planowanych bądź uzyskanych korzyści w całym okresie stosowania operacji gospodarczych (z podziałem na późniejsze lata).

Jeżeli naruszy ten obowiązek, to od faktycznie uzyskanej korzyści zapłaci 46 proc. VAT.

W pozostałych przypadkach podatnik będzie mógł poinformować o operacjach mających wpływ na zmniejszenie podatku należnego lub zwiększenie podatku naliczonego w danym roku podatkowym lub w najbliższych 5 latach. Jeżeli się na to zdecyduje, to zostanie przyjęte domniemanie, że działa w dobrej wierze, a zastosowane przez niego operacje są legalne.

Roczne informacje składane przez podatników zwolnionych z VAT (art. 371)

Podatnicy zwolnieni podmiotowo będą składać roczną informację podatkową do 30 stycznia, w której podadzą w szczególności: wartość sprzedaży zwolnionej od VAT; oświadczenie o braku czynności opodatkowanych oraz braku dostaw towarów i świadczenia usług poza terytorium kraju; dane dotyczące podstawowych czynności będących przedmiotem opodatkowania o wartości stanowiącej co najmniej 80 proc. podstawy opodatkowania w roku podatkowym.

Podatnicy zwolnieni przedmiotowo będą składać informacje kwartalną do 30. dnia miesiąca po każdym kwartale, w którym wykonywali czynności zwolnione od podatku.

Potwierdzenie prawidłowości zasad rozliczania podatku (art. 333)

Podatnicy nie będą mogli wnioskować o wydanie interpretacji z zakresu VAT, ale będą mogli sprawdzić, czy przyjęte przez nich zasady rozliczania podatku są dobre.

W piśmie do organu będą musieli opisać: przyjęte przez siebie metody dokumentowania, wyjaśnić, w jaki sposób interpretują przepisy ustawy (mające znaczenie dla rozliczania VAT) oraz poinformować, w jaki sposób i gdzie przechowują dokumenty i ewidencję podatkową. Po takim zawiadomieniu przyjęte zostanie domniemanie, że podatnik działa w dobrej wierze. Urzędnicy będą je mogli jednak obalić, jeśli udowodnią, że podatnik rozlicza się na podstawie danych niezgodnych z rzeczywistością.

Anulowanie faktur (art. 142)

Podatnik będzie musiał opracować zasady i tryb anulowania faktur i podać je do wiadomości kontrahentom, a także prowadzić ewidencję anulowanych dokumentów. Jeżeli podatnik anuluje fakturę, będzie musiał poinformować o tym adresata i zachować dokumenty potwierdzające przesłanki dokonania anulowania.

Zwrot VAT (art. 291–300)

Zasady i tryb zwrotów będą różne w zależności od kwoty, o którą wnioskuje podatnik. Kto będzie chciał odzyskać VAT szybciej, będzie musiał dołączyć do deklaracji wykaz swoich najważniejszych kontrahentów (odpowiadających nawet za 90 proc. podatku naliczonego wynikającego z dokumentów rozliczeniowych).

Ewidencja przebiegu pojazdu dla 100-proc. odliczenia VAT z faktur zakupu auta osobowego i od wydatków eksploatacyjnych (art. 284)

Przepisy będą wymagać prowadzenia bardziej szczegółowej niż dziś ewidencji przebiegu pojazdu. W porównaniu z obecnymi wymogami będzie musiał w niej wskazać także nazwę kontrahenta, jeżeli wyjazd będzie związany z wizytą u niego. Potrzebne będzie też:

– złożenie oświadczenia przez osoby użytkujące w danym okresie rozliczeniowym pojazd o prawdziwości danych o wyjazdach;

– podpis podatnika na koniec każdego okresu rozliczeniowego w zakresie autentyczności wpisu osoby kierującej pojazdem, jeżeli nie jest ona podatnikiem.

Dziś ewidencja musi zawierać informacje o stanie licznika pojazdu, liczbie przejechanych kilometrów, a także informacje o poszczególnych wjazdach (m.in. datę, cel, trasę).

Split payment (art. 289)

Podatnik, który zdecyduje się na tę procedurę, będzie musiał założyć na własny koszt odrębny rachunek, na który kontrahent będzie wpłacał równowartość VAT, oraz nieodwołalnie upoważnić organ podatkowy do wyłącznego dysponowania pieniędzmi zgromadzonymi na tym rachunku.

Centralny Rejestr Podatników VAT (art. 22)

Podatnicy (czynni i zwolnieni) będą musieli się zarejestrować w CRP VAT, składając właściwemu organowi zgłoszenie rejestracyjne. Gdy podane dane się zmienią, podatnik będzie zobowiązany do ich aktualizacji nie później niż w terminie 7 dni.

Deklaracje komorników (art. 373)

Komornicy będą musieli składać deklaracje za okresy miesięczne o dokonanych w trybie egzekucji dostawach rzeczy ruchomych lub sprzedaży praw majątkowych, z wyłączeniem dostaw nieruchomości.