Firmy, które dostarczają towary kontrahentom w Unii Europejskiej w ramach wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów (WDT), stosują do takiej dostawy zerową stawkę VAT. Urzędy skarbowe i urzędy kontroli skarbowej w wielu przypadkach kwestionują jednak prawo do zastosowania stawki zerowej. Dotyczy to w szczególności dwóch sytuacji. Po pierwsze, gdy na terenie kraju, a więc jeszcze przed wywiezieniem, następuje przeładunek towaru. Po drugie, gdy towar wyjechał z kraju, nabywca za niego zapłacił, ale nie zgłosił w swoim kraju, że dokonał wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów (WNT).

Warunki zastosowania 0-proc. stawki do WDT zostały określone w art. 43 ustawy o VAT (Dz.U. z 2004 r. nr 54, poz. 535 z późn. zm.). Wynika z niego, że dostawca, czyli polski podatnik VAT, musi wywieźć towar z kraju oraz posiadać dowody potwierdzające wywóz oraz dostawę do nabywcy.

Mirosław Siwiński, doradca podatkowy w kancelarii prawnej Witold Modzelewski, zwraca uwagę, że organy podatkowe kwestionują zastosowanie 0-proc. VAT, nie powołując się na art. 42 ustawy o VAT, stanowiący podstawę do jej zastosowania, ale na art. 13 tej ustawy.

– Organy podatkowe wywodzą, że w takiej sytuacji w ogóle nie doszło do WDT – podkreśla Mirosław Siwiński.

Wyjaśnia, że w pierwszym przypadku (przeładunek na terenie kraju) organy uznają, że w ten sposób nie została zachowana tożsamość dostawy, ponieważ albo nie było ciągu transportu, albo towar przeładowano na pojazdy odbiorcy o innej ładowności niż pojazd dowożący do przeładunku.

– W drugim przypadku (nabywca nie zgłosił WNT) organy wywodzą, że skoro odbiorca zaprzeczył, że dostał towar, to oznacza to, że nie było dostawy w rozumieniu art. 7 ustawy o VAT przez brak nabywcy – stwierdza Mirosław Siwiński.

Piotr Litwin, doradca podatkowy w Accreo Taxand, zwraca uwagę, że przez ostatnie lata urzędy skarbowe przyzwyczaiły nas do kwestionowania uprawnienia do zastosowania 0-proc. VAT przy WDT z różnych, nawet błahych powodów.

– O ile spełnione są przesłanki materialne zastosowania stawki 0-proc. (towar rzeczywiście został dostarczony podatnikowi w innym państwie UE) dopuszczalne jest udowodnienie tego faktu w każdy sposób, a takie okoliczności jak przeładunek towaru czy brak wykazania transakcji przez kontrahenta nie mają znaczenia – uważa Piotr Litwin.

Podatnicy powinni wykazać, że towar dojechał do innego kraju UE przez powołanie świadków, np. kierowców, dostarczenie zdjęć z dostawy, korespondencji handlowej i wszelkich innych dowodów potwierdzających dojazd.

Kiedy można zastosować 0-proc. VAT

● nabywca towaru musi być podatnikiem VAT-UE

● dostawca towaru musi: wywieźć towar z kraju, mieć dowody potwierdzające wywóz towaru za granicę oraz dowody potwierdzające dostawę towaru do nabywcy.