Do dochodów uzyskanych od 1 stycznia 2009 r. będą miały zastosowanie nowe zasady rozliczania ulgi prorodzinnej. Odliczana dotychczas pełna kwota ulgi niezależnie od tego, czy dziecko było wychowywane przez część czy też przez cały rok podatkowy, będzie odliczana proporcjonalnie do liczby miesięcy sprawowania opieki nad dzieckiem. W wielu przypadkach będzie to oznaczać, że podatnicy odliczą jedynie część ulgi prorodzinnej, która w rozliczeniu za 2009 rok wyniesie 1112,04 zł na każde dziecko.

Nowe zasady podatnicy uwzględnią w rozliczeniu za 2009 rok, a zatem dopiero w zeznaniach składanych do 30 kwietnia 2010 r.

Więcej uprawnionych

Rozliczenie podatkowe za 2008 rok jest ostatnim, w którym przywilej odliczania od podatku ulgi prorodzinnej przysługuje wyłącznie rodzicom - biologicznym lub adopcyjnym dziecka. Od 2009 roku ulga została również przyznana opiekunom prawnym i rodzinom zastępczym. Ulgę odliczy podatnik na każde małoletnie dziecko, w stosunku do którego w roku podatkowym:

• wykonywał władzę rodzicielską,

• pełnił funkcję opiekuna prawnego, jeżeli dziecko z nim zamieszkiwało,

• sprawował opiekę przez pełnienie funkcji rodziny zastępczej na podstawie orzeczenia sądu lub umowy zawartej ze starostą.

Umieszczenie dziecka w rodzinie zastępczej zasadniczo następuje na podstawie orzeczenia sądu. W przypadku pilnej konieczności zapewnienia dziecku opieki umieszczenie dziecka w rodzinie zastępczej jest możliwe na wniosek lub za zgodą rodziców dziecka, na podstawie umowy cywilnoprawnej zawartej między rodziną zastępczą a starostą właściwym ze względu na miejsce zamieszkania tej rodziny. O zawartej umowie starosta zawiadamia niezwłocznie sąd.

PRZYKŁAD: RODZINA ZASTĘPCZA SKORZYSTA Z ODLICZENIA

Podatniczka jest rodziną zastępczą dla dwójki rodzeństwa w wieku 8 i 9 lat. Zastępcza matka będzie mogła skorzystać z ulgi rodzinnej w podatku dochodowym, ale dopiero w rozliczeniu podatkowym za 2009 rok. W zakresie prawa do odliczania ulgi sytuacja rodzin zastępczych jest taka sama jak opiekunów prawnych dzieci. W świetle dotychczasowych przepisów nie mogli oni odliczać ulgi rodzinnej, która jeszcze w rozliczeniu za 2008 rok przysługuje wyłącznie podatnikom będącym rodzicami dzieci (biologicznymi lub adopcyjnymi). Wyjaśnijmy, że opiekę i wychowanie w rodzinie zastępczej zapewnia się dziecku pozbawionemu całkowicie lub częściowo opieki rodzicielskiej. Rodzina zastępcza zasadniczo powstaje na mocy orzeczenia sądu i stanowi czasową formę opieki nad dziećmi. Pełnienie funkcji rodziny zastępczej może zostać powierzone zarówno małżonkom, jak i osobie niepozostającej w związku małżeńskim, jeżeli osoby te spełniają określone warunki.

Ulga będzie przysługiwała również opiekunom prawnym dziecka ustalonym prawomocnym orzeczeniem sądu, np. rodzeństwu czy dziadkom, którzy opiekują się dzieckiem na mocy orzeczenia sądu po śmierci rodziców. W przypadku opiekunów prawnych ustawodawca dodatkowo zastrzegł, że ulga im przysługuje, jeżeli dziecko z nimi zamieszkiwało. W tym wypadku nie wystarczy zatem sam fakt prawomocnego ustanowienia opieki nad dzieckiem, lecz także faktyczne zamieszkiwanie dziecka z opiekunem prawnym.

Ulgę zastosują również podatnicy utrzymujący pełnoletnie dzieci (spełniające określone warunki) w związku z wykonywaniem przez tych podatników ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego oraz w związku ze sprawowaniem funkcji rodziny zastępczej. Wyjaśnijmy, że pełnienie funkcji rodziny zastępczej z mocy prawa ustaje z dniem osiągnięcia przez dziecko pełnoletności. Wyjątek dotyczy przypadku, gdy dziecko po osiągnięciu pełnoletności kontynuuje naukę i pozostaje w rodzinie zastępczej.

Dzieci objęte odliczeniem

Dzieci małoletnie zostały objęte ulgą prorodzinną bez żadnych dodatkowych warunków. Inaczej jest w przypadku dzieci pełnoletnich, które muszą spełniać dodatkowe ustawowe kryteria. W przypadku dzieci niepełnosprawnych ulga przysługuje bez względu na wiek, ale pod warunkiem, że otrzymują one zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną.

Natomiast w przypadku zdrowych, pełnoletnich dzieci ulga przysługuje wyłącznie na uczące się dzieci do ukończenia 25. roku życia. Ulgę odliczą zarówno rodzice dzieci uczących się w polskich placówkach, jak i w szkołach zagranicznych. Ponadto dzieci te nie mogą w roku podatkowym uzyskać dochodów podlegających opodatkowaniu według skali podatkowej lub zgodnie z art. 30b ustawy o PIT (niektóre dochody kapitałowe, w tym z obrotu akcjami lub udziałami) w łącznej wysokości przekraczającej kwotę stanowiącą iloraz kwoty zmniejszającej podatek oraz stawki podatku, określonych w pierwszym przedziale skali podatkowej, z wyjątkiem renty rodzinnej. W rozliczeniu za 2009 rok jest to kwota 3089 zł (556,02 zł/18 proc.).