EKSPERT RADZI

Alicja Waszkiewicz, konsultant w Kancelarii Paczuski & Taudul

Odpłatne zbycie nieruchomości, ich części lub udziału w nieruchomości stanowi, zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT, źródło przychodów, jeżeli zbycie to nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane przed upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło jej nabycie lub wybudowanie.

Dla ustalenia zobowiązania podatkowego z tytułu zbycia nieruchomości istotne jest zatem określenie momentu jej nabycia.

Z analizowanego stanu faktycznego wynika, że podatniczka jest współwłaścicielką działki nabytej na podstawie przepisów ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (tzw. ustawa uwłaszczeniowa), co znajduje potwierdzenie w postanowieniu sądowym, na które powołuje się Wydział Geodezji Urzędu Miasta w przesłanym do podatniczki piśmie. Mając na uwadze to, że stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy uwłaszczeniowej, nieruchomości wchodzące w skład gospodarstw rolnych, znajdujące się w dniu wejścia w życie ustawy w samoistnym posiadaniu rolników, stają się, co do zasady, własnością tych rolników z mocy prawa, należy uznać, że postanowienie sądowe o stwierdzeniu nabycia działki w drodze uwłaszczenia ma charakter deklaratoryjny i potwierdza jedynie, że jej nabycie nastąpiło w momencie wejścia w życie ustawy uwłaszczeniowej. W konsekwencji dla ustalenia upływu 5-letniego okresu, o którym mowa w ustawie PIT, data wydania postanowienia sądowego, a także data założenia księgi wieczystej dla działki nie mają znaczenia praktycznego. Datą nabycia działki jest bowiem 4 listopada 1971 r., tj. data wejścia w życie ustawy.

Powyższe oznacza, że sprzedaż działki nabytej w drodze uwłaszczenia, z uwagi na upływ 5-letniego okresu od końca 1971 r., nie stanowi źródła przychodu, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy PIT. W konsekwencji sprzedaż przedmiotowej działki nie będzie podlegała opodatkowaniu.

Warto również wskazać, że sprzedaż działki może zostać dokonana bez uprzedniego ustanawiania księgi wieczystej. W praktyce bowiem notariusz dokonujący czynności związanych ze sprzedażą nieruchomości nieposiadających księgi wieczystej zakłada księgę wieczystą równolegle z zawieraną transakcją.

W przypadku gdyby podatniczka zdecydowała się przekazać część nabytej w drodze uwłaszczenia działki na rzecz córki, momentem nabycia przez córkę działki będzie moment dokonania darowizny. Tym samym sprzedaż przez córkę otrzymanej w drodze darowizny działki zostanie zwolniona z opodatkowania dopiero po upływie 5 lat od momentu dokonania darowizny. W związku z powyższym z praktycznego punktu widzenia korzystniejsze będzie dokonanie sprzedaży działki przez podatniczkę i przekazanie córce w formie darowizny uzyskanych ze sprzedaży środków finansowych.

Należy bowiem wskazać, że przekazanie przez podatniczkę zarówno działki, jak i kwoty pieniężnej na rzecz córki w drodze darowizny nie będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn. Ustawodawca pod warunkiem wypełnienia wyrażonych w ustawie wymogów formalnych zwolnił bowiem z obowiązku podatkowego osoby otrzymujące darowiznę od najbliższych członków rodziny.

W zakresie ustalenia prawidłowej stawki VAT do usługi wymiany wodomierzy, wskazać należy na art. 41 ust. 12a ustawy VAT dotyczący obiektów objętych społecznym programem mieszkaniowym. W związku ze zmianą ustawy o VAT pojawiły się jednak wątpliwości w zakresie interpretacji tego przepisu i klasyfikacji preferencyjnie opodatkowanych VAT usług. Warunkiem zastosowania preferencyjnej stawki jest bowiem zakwalifikowanie wymiany wodomierzy do jednego z pojęć wyrażonych we wskazanym przepisie. Jakkolwiek, odwołując się do treści prawa budowlanego oraz pojęć słownikowych, usługę wymiany wodomierzy można by potraktować jako remont, co uprawniałoby do zastosowania stawki preferencyjnej, to jednak organy podatkowe dokonują obecnie rozbieżnych interpretacji usług budowlanych i okołobudowlanych (często kwestionując możliwość zastosowania 8-proc. stawki VAT). W konsekwencji sprzedawcy często przyjmują bezpieczne dla siebie stanowisko, tj. stosują 23-proc. stawkę VAT.

Podstawa prawna

Art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Art. 41 ust. 12a ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.).