W obrocie gospodarczym zdarza się, że przedsiębiorca nabywa majątek w formie zakupu z zastrzeżeniem prawa własności, mogący stanowić środek trwały. Od jakiego momentu w takiej transakcji naliczać i uwzględniać w kosztach uzyskania przychodów odpisy amortyzacyjne?
Ten rodzaj sprzedaży regulują przepisy art. 589 – 591 kodeksu cywilnego. Na ich podstawie zastrzeżenie własności przy sprzedaży sprawia, że nie wywiera ona żadnego skutku prawnego aż do momentu, w którym nastąpi zapłata całej ceny. Jednocześnie, w zależności od kształtu stosunku umownego, rzecz będąca przedmiotem sprzedaży z zastrzeżeniem prawa własności może pozostać we władaniu sprzedającego lub też być wydana kupującemu. W efekcie może powstać sytuacja, w której do czasu zapłaty ceny właścicielem rzeczy wykorzystywanych przez kupującego pozostaje sprzedający.
Budzi to pewne problemy na gruncie podatku dochodowego od osób prawnych, a konkretnie w zakresie amortyzacji środków trwałych. Zgodnie bowiem z art. 16a ust. 1 ustawy o CIT za środek trwały może być uznany wyłącznie majątek będący własnością lub współwłasnością podatnika i spełniający pozostałe warunki przewidziane w ustawie o CIT. W przypadku nabycia rzeczy z zastrzeżeniem własności podatnik, mimo że będzie wykorzystywał rzecz w swojej działalności gospodarczej, nie będzie jej właścicielem (ani współwłaścicielem) – co wyklucza przyjęcie jej do ewidencji środków trwałych i uwzględnianie w kosztach podatkowych odpisów amortyzacyjnych.