Fundusz został utworzony na mocy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2022 r. poz. 583). Artykuł 14 ust. 11 stanowi, że finansowanie lub dofinansowanie może być udzielone m.in. jednostkom sektora finansów publicznych (w tym również jednostkom samorządu terytorialnego). Dotychczas samorządy zgłaszały jednak wątpliwości dotyczące właściwej kwalifikacji budżetowej przyznawanych pieniędzy. – Rzeczywiście takie kwestie się pojawiły, głównie dotyczące edukacji, jak mamy księgować środki z tego tytułu – potwierdza Marek Wójcik, sekretarz strony samorządowej Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego. Pierwsze pieniądze na ten cel zostały przekazane samorządom za okres od 24 lutego br. do końca marca.
Na początku kwietnia, jako pierwsza, stanowisko w sprawie całości środków z Funduszu Pomocy zajęła KR RIO. Urzędnicy przyznali, że w obecnym stanie prawnym niemożliwe jest zastosowanie jednoznacznej klasyfikacji budżetowej tych kwot w ramach planów dochodów i wydatków jednostek samorządu terytorialnego. – Za celowe wydaje się stosowanie rekomendacji dysponentów przekazujących te środki – urzędów wojewódzkich – wskazała rada. – Nie wpłynęły do nas żadne wnioski w tej sprawie – usłyszeliśmy jednak w urzędach wojewódzkich dolnośląskim i łódzkim. Z kolei biuro wojewody lubuskiego stwierdziło, że nie wydaje rekomendacji w tym zakresie. Co w takiej sytuacji? KR RIO zasugerowała ujmowanie środków po stronie dochodowej w par. 097 lub par. 270 (pieniądze na dofinansowanie własnych zadań bieżących gmin). Wskazała również, że wydatki powinny być ujmowane w paragrafach zgodnych z ich charakterem ekonomicznym. Rada przypomniała też, że w Ministerstwie Finansów prowadzone są prace nad zmianą rozporządzenia w sprawie klasyfikacji budżetowej, polegające na wprowadzeniu nowych paragrafów dochodowych i wydatkowych.