Projekt ustawy o korytarzach przesyłowych przygotowany przez ministra gospodarki wzbudza niepokój w gminach, na terenie których mają one powstać. Wynika z niego, że sam korytarz jako prawnie wyodrębniony teren nie będzie podlegał opodatkowaniu. Oczywiście grunty, które obejmie, pozostaną opodatkowane tak jak dziś – w zależności od ich statusu podatkiem od nieruchomości, rolnym bądź leśnym. Krzysztof Kołtan, radca prawny i starszy konsultant w dziale nieruchomości MDDP, wyjaśnia, że obłożone podatkiem od nieruchomości jako budowle zostaną urządzenia przesyłowe, które zostaną w korytarzu umieszczone. Z tego powodu samorządy mogą liczyć na dodatkowe wpływy.

Budowle bez zmian

Zgodnie z propozycją za korytarz będzie uznawany teren niezbędny do posadowienia urządzeń przesyłowych lub ich eksploatacji zgodnie z przeznaczeniem. Po wydaniu decyzji o ustanowieniu korytarza przez starostę lub wojewodę, na gruncie niebędącym własnością przedsiębiorcy ustanawiana może być służebność przesyłu – w celu umieszczenia na nim odpowiednich urządzeń. Właściciele działek otrzymają odszkodowanie z tytułu służebności. Z uzasadnienia ustawy wynika, że lokalizacja urządzeń przesyłowych oraz ustanowienie korytarza nie wpłyną na zmianę przeznaczenia gruntu w ewidencji gruntów i budynków.

Ustawa definiuje urządzenie przesyłowe jako instalacje, urządzenia techniczne i obiekty służące do przesyłania – m.in. energii elektrycznej, ropy naftowej, dwutlenku węgla – umieszczone pod powierzchnią gruntu, na powierzchni lub nad powierzchnią albo znajdujące się w obiekcie budowlanym w rozumieniu ustawy – Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 243, poz. 1623 z późn. zm.), z wyłączeniem przyłącza.

Według samorządowców, nie jest jasne, czy za sieci przesyłowe, które przechodzą przez teren danej gminy, będą otrzymywać podatek. Ministerstwo Gospodarki w odpowiedzi na interpelację poselską (nr 17430/13) wyjaśniło, że gminy na tym rozwiązaniu nie stracą. Uspokajają również eksperci.

Doktor Bogumił Pahl z Katedry Prawa Finansowego Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, wyjaśnia, że sam fakt zdefiniowania korytarza przesyłowego nic nie zmieni w opodatkowaniu nieruchomości. Pewne wątpliwości w dalszym ciągu może jednak budzić to, co należy uznać za budowlę w rozumieniu ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 95, poz. 613 z późn. zm.). Doktor Rafał Dowgier z Katedry Prawa Podatkowego Uniwersytetu w Białymstoku wskazuje, że urządzenia przesyłowe należy uznać za budowle, które podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości (stawka wynosi 2 proc. rocznie od ich wartości).

Opodatkowanie gruntów

Gminy mają wątpliwości dotyczące opodatkowania gruntów, z którymi są lub będą związane sieci przesyłowe. Podobnie jak budowle i budynki mogą być one opodatkowane częściowo jednym podatkiem, a częściowo innym – albo różnymi stawkami danej daniny.

Bogumił Pahl wyjaśnia, że istotna jest klasyfikacja gruntu w ewidencji gruntów i budynków oraz – w przypadku użytków rolnych i lasów, ich faktyczne wykorzystanie.

– Jeżeli grunty pod korytarzami będą sklasyfikowane w ewidencji jako użytki rolne lub lasy, to będą opodatkowane podatkiem od nieruchomości jedynie w przypadku, gdy zostaną zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej – mówi Rafał Dowgier.

Wynika to wprost z ustawy o podatku rolnym (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 136, poz. 969 z późn. zm.) oraz ustawy o podatku leśnym (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 465). W innym przypadku, a więc gdy grunty te nie są zajęte na działalność, są opodatkowane podatkiem rolnym lub leśnym.

Ekspert z Uniwersytetu w Białymstoku dodaje, że umiejscowienie urządzeń przesyłowych w gruncie lub nad gruntem nie oznacza, że będzie on w zakresie całego korytarza zajęty na działalność gospodarczą. W przypadku napowietrznych linii energetycznych o zajęciu można mówić tylko w odniesieniu do terenu pod słupami oraz urządzeniami, a nie pod przewodami, które są zawieszone nad ziemią. Istnienie napowietrznej linii lub instalacji podziemnej nie wyłącza też gruntu z produkcji rolniczej lub leśnej.

– Oznacza to, że umiejscowienie na gruntach leśnych lub rolnych korytarzy przesyłowych nie będzie w świetle obecnych przepisów skutkowało ich opodatkowaniem podatkiem od nieruchomości – stwierdza nasz rozmówca.

Jeżeli natomiast za wytyczeniem korytarza poszłaby zmiana klasyfikacji gruntu np. na tereny różne (Tr), to – zdaniem Rafała Dowgiera – będzie on podlegał opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości i o ile będzie w posiadaniu przedsiębiorcy – według stawki najwyższej.