Jak spółka powinna rozliczyć w VAT i CIT zakup spalinowego samochodu osobowego

Do wydatków związanych z pojazdami samochodowymi zalicza się m.in. wydatki dotyczące nabycia, importu lub wytworzenia tych pojazdów oraz nabycia lub importu ich części składowych (art. 86a ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT).

Z opisu stanu faktycznego wynika, że pojazd ma służyć do tzw. działalności mieszanej, tj. poza celami służbowymi pracownicy mogą go wykorzystywać także do celów prywatnych w zakresie określonym w regulaminie użytkowania samochodów służbowych, a zatem kwotę podatku naliczonego należy ustalić zgodnie z ograniczeniami wynikającymi z art. 86a ust. 1 i ust. 2 ustawy o VAT.

W świetle art. 86 ust. 1 ustawy o VAT prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn.:

• odliczenia dokonuje podatnik VAT oraz
• towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, tzn. takich, których następstwem jest określenie podatku należnego (powstanie zobowiązania podatkowego).

Zasada ta wyklucza zatem możliwość dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z usługami i towarami, które nie są w ogóle wykorzystywane do czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystywania do czynności zwolnionych z VAT oraz niepodlegających temu podatkowi.

Podkreślić należy, że ustawodawca nie uzależnia prawa do odliczenia od związku zakupu z obecnie wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi. Wystarczające jest, że z okoliczności towarzyszących nabyciu towarów lub usług przy uwzględnieniu rodzaju prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej wynika, że zakupy te dokonane są w celu ich wykorzystania w ramach jego działalności opodatkowanej.

Spółka prowadzi wyłącznie sprzedaż opodatkowaną VAT. Zatem zakup samochodu osobowego, który będzie środkiem trwałym spółki, wykazuje pośredni związek z działalnością opodatkowaną VAT, a w konsekwencji spółce przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego w świetle art. 86 ust. 1 ustawy o VAT. Takiej oceny nie zmienia to, że samochód będzie służył działalności mieszanej. Okoliczność ta wpływa jedynie – co zostało już wyjaśnione – na wysokość podatku naliczonego.

Spółka ma status podatnika zarejestrowanego jako podatnik VAT czynny, a zatem nie zachodzi wyłączenie określone w art. 88 ust. 4 ustawy o VAT. Rozumiem, że również pozostałe przesłanki negatywne wskazane w art. 88 ustawy o VAT nie stoją na przeszkodzie odliczeniu podatku naliczonego od zakupu tego samochodu osobowego.

Spółce przysługuje więc prawo do odliczenia 50 proc. VAT wynikającego z otrzymanej faktury dokumentującej zakup auta. Spółka nie prowadzi działalności zwolnionej z VAT ani działalności innej niż działalność gospodarcza, a zatem ograniczenia wynikające z art. 86a ust. 2a oraz art. 90 ustawy o VAT nie będą stosowane. Pozostaje ustalić, w jakim terminie spółka może skorzystać z prawa do odliczenia podatku naliczonego od zakupu auta.

Zgodnie z art. 86 ust. 10 ustawy o VAT prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego powstaje w rozliczeniu za okres, w którym w odniesieniu do nabytych lub importowanych przez podatnika towarów i usług powstał obowiązek podatkowy.

W analizowanym przypadku otrzymana faktura dokumentuje nabycie auta 8 stycznia 2026 r. i tego dnia pojazd został też odebrany wraz z dokumentacją. Spółka zapłaciła za pojazd na rachunek bankowy dealera 14 stycznia 2026 r. Zatem, należy uznać, że obowiązek podatkowy od dostawy nabytego pojazdu powstał – stosownie do art. 19a ust. 1 ustawy o VAT – w dniu jego dostawy, tj. 8 stycznia 2026 r.

Spółka otrzymała fakturę dokumentującą nabycie auta 8 stycznia 2026 r., a zatem odliczeniu podatku naliczonego wynikającego z tej faktury w rozliczeniu za styczeń 2026 r. nie sprzeciwia się art. 86 ust. 10b pkt 1 ustawy o VAT, który stanowi, że w przypadku podatku naliczonego wynikającego z otrzymanych faktur prawo do odliczenia powstaje nie wcześniej niż w rozliczeniu za okres, w którym podatnik otrzymał fakturę.

Na potrzeby schematu rozliczenia zakładam, że spółka odliczy podatek naliczony w rozliczeniu za styczeń 2026 r., a nie skorzysta z możliwości, jaką daje art. 86 ust. 11 ustawy o VAT, tj. odliczenia podatku naliczonego w deklaracji podatkowej za jeden z trzech następnych miesięcy.

Zatem w JPK_V7M za styczeń 2026 r. spółka może odliczyć podatek naliczony od nabycia samochodu osobowego w kwocie 23 000 zł. Zakup ten ujmuje w ewidencji zakupu JPK_V7M na podstawie otrzymanej faktury (bez dodatkowych oznaczeń) w polach dotyczących nabycia środków trwałych:

• w K_40 (ewidencja) i P_40 (deklaracja) wykazuje wartość nabycia netto, tj. 200 000 zł,
• w K_41 (ewidencja) i P_41 (deklaracja) podatek naliczony do odliczenia, tj. 23 000 zł.

CIT

Zgodnie z art. 15 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy o CIT kosztami uzyskania przychodów (dalej: KUP) są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów ze źródła przychodów lub w celu zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1 ustawy o CIT. Aby zatem wydatek poniesiony przez podatnika stanowił dla niego KUP, musi spełnić następujące warunki:

• został poniesiony przez podatnika, tj. w ostatecznym rozrachunku musi on zostać pokryty z zasobów majątkowych podatnika (nie stanowią kosztu uzyskania przychodu podatnika wydatki, które zostały poniesione na działalność podatnika przez osoby inne niż podatnik),
• jest definitywny (rzeczywisty), tj. wartość poniesionego wydatku nie została podatnikowi w jakikolwiek sposób zwrócona,
• pozostaje w związku z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą,
• został poniesiony w celu uzyskania przychodów, zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów,
• został właściwie udokumentowany,
• nie znajduje się w grupie wydatków, których zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy o CIT, nie uważa się za KUP.

W myśl art. 16 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o CIT nie uważa się za KUP m.in. wydatków na nabycie lub wytworzenie we własnym zakresie innych niż wymienione w art. 16 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o CIT środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych (tj. innych niż grunty i prawa użytkowania wieczystego gruntów), w tym również wchodzących w skład nabytego przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanych części. Z art. 15 ust. 6 ustawy o CIT wynika, że KUP są odpisy z tytułu zużycia środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych (odpisy amortyzacyjne) dokonywane zgodnie z art. 16a–16m ustawy o CIT.

Stosownie do art. 16a ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT amortyzacji podlegają, z zastrzeżeniem art. 16c ustawy o CIT, stanowiące własność lub współwłasność podatnika, nabyte lub wytworzone we własnym zakresie, kompletne i zdatne do użytku w dniu przyjęcia do używania maszyny, urządzenia i środki transportu, o przewidywanym okresie używania dłuższym niż rok, wykorzystywane przez podatnika na potrzeby związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą albo oddane do używania na podstawie umowy najmu, dzierżawy lub umowy określonej w art. 17a pkt 1 ustawy o CIT (tj. umowy leasingu), zwane środkami trwałymi.

W analizowanej sprawie zakupiony przez spółkę samochód osobowy:

• jest kompletny i zdatny do użytku w dniu przyjęcia do używania,
• jego przewidywany okres używania jest dłuższy niż rok,
• będzie wykorzystywany przez spółkę na potrzeby związane z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą.

Spełnia on zatem definicję środka trwałego i spółka prawidłowo zaliczyła go w poczet środków trwałych.

Należy wskazać, że organy podatkowe przyjmują, iż uznanie samochodu za wykorzystywany do działalności mieszanej nie jest podstawą do zakwestionowania amortyzacji tego pojazdu. Oznacza to, że odpisy amortyzacyjne od wartości początkowych takich samochodów, stanowiących środki trwałe w prowadzonej działalności gospodarczej, mogą (w przypadku samochodów osobowych do wysokości określonej w art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT) stanowić koszty podatkowe (por. interpretacja indywidualna dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 23 października 2019 r., sygn. 0115-KDIT2-3.4011.380.2019.2.AD).

Podstawę naliczania odpisów amortyzacyjnych środka trwałego stanowi jego wartość początkowa. Zgodnie z art. 16g ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT za wartość początkową środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych uważa się w razie odpłatnego nabycia cenę ich nabycia. Z kolei w myśl art. 16g ust. 3 ustawy o CIT za cenę nabycia uważa się kwotę należną zbywcy:

• powiększoną o koszty związane z zakupem naliczone do dnia przekazania środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej do używania, a w szczególności o koszty transportu, załadunku i wyładunku, ubezpieczenia w drodze, montażu, instalacji i uruchomienia programów oraz systemów komputerowych, opłat notarialnych, skarbowych i innych, odsetek, prowizji,
• pomniejszoną o VAT, z wyjątkiem przypadków, gdy zgodnie z odrębnymi przepisami VAT nie stanowi podatku naliczonego albo podatnikowi nie przysługuje obniżenie kwoty należnego podatku o podatek naliczony albo zwrot różnicy podatku w rozumieniu ustawy o VAT.

W przypadku importu cena nabycia obejmuje cło i podatek akcyzowy od importu składników majątku.

Z przedstawionego stanu faktycznego nie wynika wysokość opłat związanych z przerejestrowaniem pojazdu ani jego ubezpieczeniem (np. OC, AC). Z tego względu na potrzeby schematu rozliczenia przyjmę, że wartość początkowa tego pojazdu odpowiada jego cenie zakupu netto (tj. 200 000 zł), powiększonej o 50 proc. kwoty VAT, która nie stanowi podatku naliczonego (tj. 23 000 zł) i wynosi ona łącznie 223 000 zł.

Odpisów amortyzacyjnych dokonuje się od wartości początkowej środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych, z zastrzeżeniem art. 16k ustawy o CIT, począwszy od pierwszego miesiąca następującego po miesiącu, w którym ten środek lub wartość wprowadzono do ewidencji, do końca tego miesiąca, w którym następuje zrównanie sumy odpisów amortyzacyjnych z ich wartością początkową lub w którym postawiono je w stan likwidacji, zbyto lub stwierdzono ich niedobór; suma odpisów amortyzacyjnych obejmuje również odpisy, których zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy o CIT nie uważa się za koszty uzyskania przychodów (art. 16h ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT).

Podatnicy mogą dokonywać odpisów amortyzacyjnych w równych ratach co miesiąc albo w równych ratach co kwartał, albo jednorazowo na koniec roku podatkowego, z uwzględnieniem art. 16i ustawy o CIT. Suma odpisów amortyzacyjnych od środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych dokonanych w pierwszym roku podatkowym, w którym środki te zostały wprowadzone do ewidencji, nie może przekroczyć wartości tych odpisów przypadających za okres od wprowadzenia ich do ewidencji do końca tego roku podatkowego (art. 16h ust. 4 ustawy o CIT). Na potrzeby schematu zakładam, że spółka od tego pojazdu będzie dokonywała miesięcznych odpisów amortyzacyjnych.

Podatnicy dokonują wyboru jednej z metod amortyzacji określonych w art. 16i–16k ustawy o CIT dla poszczególnych środków trwałych przed rozpoczęciem ich amortyzacji; wybraną metodę stosuje się do pełnego zamortyzowania danego środka trwałego (art. 16h ust. 2 ustawy o CIT). Z opisu stanu faktycznego wynika, że spółka wybrała liniową metodę amortyzacji i 20-proc. (ustawową) roczną stawkę amortyzacji.

W myśl art. 16i ust. 1 ustawy o CIT odpisów amortyzacyjnych od środków trwałych dokonuje się przy zastosowaniu stawek amortyzacyjnych określonych w Wykazie stawek amortyzacyjnych i zasad, o których mowa w art. 16h ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT. Należy tutaj wskazać, że zgodnie z Wykazem rocznych stawek amortyzacyjnych dla samochodów osobowych (741 KŚT) właściwa jest 20-proc. roczna stawka amortyzacyjna.

Pojazd został oddany do używania i wprowadzony do ewidencji środków trwałych 9 stycznia 2026 r., a zatem pierwszego odpisu amortyzacyjnego spółka będzie mogła dokonać za luty 2026 r.

Należy jednak mieć na uwadze, że zakupiony pojazd jest samochodem osobowym w rozumieniu art. 4a pkt 9a ustawy o CIT, a zatem dokonywane odpisy amortyzacyjne będą limitowane stosownie do art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT. Od 1 stycznia 2026 r. zasady stosowania tych ograniczeń zostały znacznie zaostrzone dla samochodów z silnikiem spalinowym. Otóż stosownie do art. 16 ust. 1 pkt 4 lit. c ustawy o CIT nie uważa się za KUP odpisów z tytułu zużycia samochodu osobowego, dokonywanych według zasad określonych w art. 16a–16m ustawy o CIT, w części ustalonej od wartości samochodu przewyższającej kwotę 100 000 zł, jeśli emisja CO₂ silnika spalinowego samochodu osobowego, określona na podstawie danych zawartych w centralnej ewidencji pojazdów, jest równa lub wyższa niż 50 g na kilometr.

W przypadku samochodów osobowych mogą być więc dokonywane odpisy amortyzacyjne ustalone od wartości samochodu osobowego w granicach limitu ustalonego w art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT. Pozostała część odpisu amortyzacyjnego, tj. ustalona od wartości, która przewyższa kwotę wskazaną w tym przepisie dla określonych rodzajów pojazdów, nie stanowi KUP (por. interpretacja indywidualna dyrektora KIS z 9 maja 2025 r., sygn. 0115-KDIT3.4011.245.2025.3.RS; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 lipca 2010 r., sygn. akt II FSK 551/10).

Na marginesie należy zauważyć, że stosownie do art. 30 ustawy z 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o elektromobilności i paliwach alternatywnych oraz niektórych innych ustaw do pojazdów wprowadzonych do ewidencji środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych podatnika przed dniem wejścia zmian będą stosowane przepisy w brzmieniu dotychczasowym. Ten przepis przejściowy nie ma jednak znaczenia dla analizowanej sprawy.

Zakupiony przez spółkę pojazd jest samochodem osobowym z silnikiem spalinowym, którego emisja CO₂ określona na podstawie danych zawartych w centralnej ewidencji pojazdów jest wyższa niż 50 g na kilometr. Zatem spółka może zaliczyć do KUP odpisy amortyzacyjne w części ustalonej od wartości samochodu osobowego nieprzewyższającej 100 000 zł. Spółka musi ustalić, jaka część każdego odpisu amortyzacyjnego dotyczy wartości samochodu nieprzekraczającej 100 000 zł, i tylko tę część zaliczyć do KUP.

Miesięczny odpis amortyzacyjny od auta ustalony od wartości początkowej wynoszącej 100 000 zł wyniesie 1666,66 zł (100 000 zł x 20 proc. : 12 miesięcy).Zatem spółka może zaliczać do KUP dokonywane odpisy amortyzacyjne wyłącznie do kwoty 1666,66 zł. Nadwyżka dokonanego odpisu amortyzacyjnego ponad tę kwotę, tj. 2050 zł (3716,66 zł – 1666,66 zł) nie stanowi KUP.

Spółka powinna pamiętać o przesłaniu ksiąg rachunkowych, w strukturze JPK_KR_PD oraz JPK_ST_KR, właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego po zakończeniu roku podatkowego, w terminie do dnia upływu terminu złożenia zeznania CIT-8 (art. 9 ust. 1c ustawy o CIT). ©℗

Schemat rozliczenia zakupu samochodu osobowego z silnikiem spalinowym*