W ten sposób niektóre firmy miesiącami mogą nie dostać np. zwrotu VAT, na który liczą, bo pieniądze trafiają na poczet spornych zaległości, np. w podatku dochodowym.

Przedsiębiorcom udało się zainteresować sprawą parlamentarzystów.

Niewykluczone, że zajmie się nią również Naczelny Sąd Administracyjny. O podjęcie uchwały abstrakcyjnej w składzie siedmiu sędziów zabiega bowiem minister finansów.

Furtka dla organów

Organy podatkowe uważają, że przepis art. 239a Ordynacji podatkowej (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.) nie pozwala na wykonanie nieostatecznej decyzji, ale wyłącznie w trybie postępowania egzekucyjnego. Niemożliwe jest więc ściągnięcie takiego spornego zobowiązania poprzez egzekucję z wynagrodzenia za pracę, z emerytury, z renty socjalnej, z rachunków bankowych czy np. z nieruchomości. Dopuszczalne są za to wszelkie inne działania zgodne z prawem, jak chociażby zaliczenie przysługującej podatnikowi nadpłaty na poczet wynikającej z takiej nieostatecznej decyzji zaległości podatkowej.

Praktykę urzędników aprobuje minister finansów. W odpowiedzi na interpelację posła Cezarego Tomczyka i grupy posłów (nr 5901) wiceminister finansów Maciej Grabowski tłumaczy, że na mocy art. 76 par. 1 Ordynacji podatkowej nadpłaty z urzędu podlegają zaliczeniu na poczet zaległości podatkowych, a podatnik ma prawo do złożenia zażalenia na takie postanowienie. Co więcej, organ ma obowiązek zaliczyć nadpłatę w pierwszej kolejności na poczet zaległości.

Według wiceministra Grabowskiego przewidziana w art. 239a Ordynacji podatkowej niewykonalność decyzji ostatecznej oznacza jedynie, iż wynikająca z niej należność nie może być dochodzona w drodze egzekucji administracyjnej na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 z późn. zm.). Jak podkreśla, przepis art. 239a Ordynacji podatkowej nie stoi na przeszkodzie stosowania instytucji zaliczenia nadpłaty uregulowanej we wspomnianym art. 76 par. 1 tej ustawy. W efekcie „w okresie niewykonywania decyzji nieostatecznej, organ podatkowy ma obowiązek dokonać zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości podatkowej, wynikającej z takiej decyzji” – przekonuje przedstawiciel resortu finansów.

Innego zdania są jednak eksperci.

Rozliczanie nadpłat

Rozliczanie nadpłat

źródło: DGP

– Minister finansów przyjął niekorzystną wykładnię przepisu art. 239a Ordynacji podatkowej. Tymczasem uregulowanie jest czytelne i pozwala na jej prawidłowe stosowanie. Wbrew temu, co twierdzi minister finansów, przepis mówi o tym, jaki rodzaj decyzji nie podlega wykonaniu, nie zaś o tym, w jakim trybie nie może nastąpić wykonanie nieostatecznej decyzji – podkreśla Rafał Mikulski, adwokat z kancelarii Salans.

Zapomniana interpretacja

Szkopuł w tym, że zupełnie inaczej interpretowało te przepisy Ministerstwo Finansów, gdy w Sejmie przedstawiało ich projekt. Oszukani mogą się czuć nie tylko przedsiębiorcy, ale także – a może przede wszystkim – parlamentarzyści. W projekcie nowelizacji Ordynacji podatkowej, który rząd Donalda Tuska skierował do Sejmu w poprzedniej kadencji (druk sejmowy nr 951), autorzy za cel postawili sobie doprowadzenie, w miarę możliwości, do dobrowolnego wykonywania decyzji podatkowych. „Praktyka, a w szczególności możliwość wyrządzenia często nieodwracalnych szkód przymusowym wykonaniem decyzji, która jest następnie uchylana lub unieważniana, i związane z tym skutki budżetowe (odszkodowanie, oprocentowanie nadpłaty), wskazuje na potrzebę wzmocnienia tej zasady” – czytamy w uzasadnieniu.

Propozycja rządowa zakładała więc, że w kwestii wykonania decyzji organu podatkowego obowiązywać będą dwie podstawowe zasady: wstrzymania wykonania decyzji w czasie trwania postępowania odwoławczego oraz wykonalności decyzji ostatecznej.

„Wzorem unormowań kodeksu postępowania administracyjnego, nieostateczna decyzja organu podatkowego nie będzie podlegać wykonaniu (art. 239a Ordynacji podatkowej). Powyższe odnosi się jedynie do decyzji, nakładających na stronę obowiązek, który może podlegać wykonaniu w wyniku zastosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wstrzymanie wykonania decyzji odnosi się jedynie do organu podatkowego (organu egzekucyjnego) i nie ogranicza możliwości dobrowolnego wykonania decyzji przez stronę” – wyjaśniało wówczas Ministerstwo Finansów.