Krzysztof Horodko biegły rewident, partner w TPA Horwath

Decyzja o realizacji buy backu może mieć wiele przyczyn. Istotna jest tu możliwość skorzystania przez akcjonariuszy, których akcje nie podlegają wykupowi (generalnie posiadających kontrolny pakiet akcji), z niskich cen akcji swojej spółki na rynku. Jeżeli akcjonariusze uznają, że cena akcji nie oddaje wartości spółki, każde umorzenie akcji po cenie rynkowej będzie powodowało wzrost wartości pozostałych akcji. Wykup akcji własnych z drobnego akcjonariatu może też być narzędziem obrony przed wrogim przejęciem.

Łukasz Kobyszewski, asystent w dziale audytu TPA Horwath

Buy back jest bardziej elastyczną formą wynagradzania akcjonariuszy w porównaniu z dywidendą, ponieważ zwykle przebiega wieloetapowo w określonych ramach czasowych i nie zobowiązuje spółki do wprowadzania polityki dywidendowej. W rezultacie wykup akcji własnych może być rozwiązaniem optymalnym dla niedowartościowanej spółki charakteryzującej się wysokim stanem gotówkowym i brakiem planowanych nakładów inwestycyjnych.

Dla wykupu potrzebne jest nabycie

W celu dokonania wykupu akcji konieczne jest ich wcześniejsze nabycie. Spółka akcyjna nie może nabywać wyemitowanych przez nią akcji. Wyjątkiem od tej zasady jest 9 sytuacji szczegółowo opisanych w kodeksie spółek handlowych. Między innymi zakaz ten nie obowiązuje właśnie w przypadku nabycia akcji w celu ich umorzenia.

Ujęcie akcji w bilansie firmy

Nabyte akcje własne należy umieścić w bilansie w osobnej pozycji kapitału własnego w wartości ujemnej. Wartość ta powinna także uwzględniać koszty nabycia. Za koszty te rozumiemy m.in. wydatki związane z wezwaniem do sprzedaży akcji, koszty pośrednika (brokera) itp. W przypadku zbycia akcji własnych wynik transakcji rozliczany jest z kapitałem zapasowym. Wynik ten ustala się jako różnicę między ceną sprzedaży pomniejszoną o koszty sprzedaży a ceną nabycia zbywanych akcji. Jeżeli różnica jest dodatnia, to odnosi się ją na dobro kapitału zapasowego. Jeżeli jest ujemna, to do wysokości kapitału zapasowego odnosi się ją w ciężar tego kapitału.

Ewentualną nadwyżkę ujmuje się jako stratę z lat ubiegłych i opisuje w informacji dodatkowej w sprawozdaniu finansowym za rok, w którym nastąpiła sprzedaż.