Sądy administracyjne wydają różne wyroki dotyczące przechodzenia praw podatkowych po spadkodawcy, np. różnego rodzaju ulg (odliczeń i kosztów). Dlaczego z jednej strony spadkobierca ma prawo do zwrotu VAT za materiały budowlane kupione przez zmarłego podatnika, ale już nie może odliczyć kosztów nabytych przez niego instrumentów finansowych.

Dla podatników takie różne traktowanie praw spadkobierców jest niezrozumiałe. Przepisy wyraźnie przewidują sukcesję podatkową, na podstawie której spadkobierca przejmuje przewidziane majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy.

W kwestii interpretacji, jakie prawa majątkowe przechodzą na spadkobiercę w ramach sukcesji, sądy administracyjne mają podzielone zdanie

Przykładowo w wyroku z 20 września 2011 r. (sygn. akt I FSK 1370/10) Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że spadkobierca ma prawo do uzyskania zwrotu części VAT za materiały budowlane, niezależnie od tego, czy wniosek został złożony przez zmarłego podatnika, czy też dopiero przez spadkobiercę. Według NSA niezrealizowane uprawnienie do zwrotu jest prawem majątkowym, powstaje z mocy prawa i w konsekwencji może być przedmiotem sukcesji.

Do tego zagadnienia NSA podszedł jednak inaczej w sprawie rozliczenia wydatków poniesionych przez spadkodawcę na nabycie jednostek w funduszach inwestycyjnych. W wyroku z 2 grudnia 2011 r. (sygn. akt II FSK 2557/10) sąd uznał, że spadkobierca nie może odliczyć tych wydatków od przychodu ze zbycia jednostek, ponieważ sam ich nie poniósł.

Spadkobiercy przejmują przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy

Nie wszystkie sądy administracyjne zgadzają się jednak z tym rozstrzygnięciem (np. wyrok WSA w Warszawie z 12 stycznia 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 822/11). Według sądu już z momentem poniesienia wydatku przez pierwotnego posiadacza jednostek powstaje prawo do rozliczenia tego wydatku jako kosztu uzyskania przychodów. Prawo to jest możliwe do zrealizowania przy zbyciu jednostek, a zatem także gdy dokona tego spadkobierca podatnika.

Michał Wilk, doradca podatkowy w Kancelarii Brzezińska, Narolski, Mariański Adwokaci, zgadza się z tym stanowiskiem. Według niego prawo to powstaje za życia spadkodawcy, w konsekwencji więc podlega sukcesji i przechodzi na spadkobiercę. Ewentualne wyłączenie sukcesji podatkowej w tym zakresie powinno wynikać wyraźnie z przepisów.