Wymiana silnika samochodu wykorzystywanego w działalności gospodarczej ma konsekwencje zarówno podatkowe, jak i rachunkowe. Zależą one od klasyfikacji takiego zdarzenia bądź to jako remontu, bądź jako ulepszenia (modernizacji), o którym mowa w art. 16g ust. 13 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.).

Dwie definicje

Jako ulepszenie rozumie się unowocześnienie środków trwałych, prowadzące do wzrostu ich wartości użytkowej (mierzonej np. okresem używania, lepszymi parametrami użytkowania, zmniejszeniem emisji pyłów i gazów szkodliwych dla środowiska).

Sławomir Patejuk, menedżer w TPA Horwath, podpowiada, że remonty to wydatki ponoszone przy wymianie części środka trwałego mające na celu jedynie odtworzenie jego pierwotnej wartości użytkowej. Takie koszty jako koszty pośrednio związane z przychodami, rozpoznaje się dla celów podatkowych na bieżąco w dacie poniesienia. W taki sposób rozliczany będzie koszt wymiany silnika na inny, który ma takie same lub zbliżone parametry.

Z uwagi na szybki postęp techniczny wymiana zużytych elementów na identyczne, jest czasami praktycznie niemożliwa. Wówczas silnik może być wymieniony tylko na model mający lepsze parametry techniczne. W takiej sytuacji organy podatkowe mogą uznać, że doszło do modernizacji samochodu, a w związku z tym koszty poniesione z tego tytułu należy rozpoznać w drodze odpisów amortyzacyjnych.

– W praktyce oznacza to, że dokonując takiej analizy, należy każdorazowo zbadać istotę prac, a nie jedynie samą metrykę części zamiennych – ostrzega Sławomir Patejuk.

Modernizacja w księgach

Rozróżnienie pomiędzy ulepszeniem środka trwałego a jego remontem jest istotne również z rachunkowego punktu widzenia. W przypadku ulepszenia podwyższana jest wartość początkowa samochodu (art. 31. ust. 1 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 z późn. zm.). Zdaniem naszego rozmówcy w takiej sytuacji koszt wymiany silnika można zaksięgować zapisem: Wn – konto „Środki trwałe w budowie”/Ma konto „Rozrachunki z kontrahentem”. Po zakończeniu modernizacji koszty z nią związane, zakumulowane na koncie „Środki trwałe w budowie” przeksięgowuje się zapisem: Wn konto „Środki trwałe”/Ma konto „Środki trwałe w budowie”. Taki sposób księgowania znajduje również zastosowanie, gdy modernizacja dotyczy samochodu, który był uprzednio całkowicie zamortyzowany.