ANALIZA

Podatnicy, którzy żyją w nieformalnych związkach i wspólnie wychowują dzieci, nie mają prawa skorzystać z rozliczenia przewidzianego dla samotnych rodziców. Spełnienie tylko kryterium stanu cywilnego nie daje im prawa do preferencyjnego rozliczenia PIT. Takie stanowisko potwierdzają organy podatkowe i Ministerstwo Finansów.

Niestety, w praktyce wiele osób będących w konkubinacie z preferencji korzysta. Robią to albo nie zdając sobie sprawy z tego, że nie mają do tego prawa, albo działają celowo, aby zaoszczędzić na podatku. Oszczędności mogą być spore, gdyż w uproszczeniu przy rozliczeniu samotnych rodziców podatek oblicza się w podwójnej wysokości od połowy dochodów samotnego rodzica.

Zdaniem Tomasza Sochy, menedżera w Ernst & Young, w sytuacji osób żyjących w konkubinacie w jednym mieszkaniu, mających dziecko i wspólnie ponoszących na nie wydatki, jedynie pierwsza z przesłanek uprawniających do preferencyjnego opodatkowania zostanie spełniona. Osoby pozostające w związku, wspólnie sprawujące władzę rodzicielską, partycypujące w wydatkach na jego utrzymanie i ponoszące ciężar wychowawczy nie mogą być uznane za samotnie wychowujące dziecko.

- Żaden z rodziców nie będzie mógł rozliczyć się wspólnie z dzieckiem - stwierdza Tomasz Socha.

Stanowisko resortu...

Ministerstwo Finansów w odpowiedzi na pytanie GP podkreśliło, że zasady opodatkowania dochodów osób samotnie wychowujących dzieci określają art. 6 ust. 4-5, 8-13 ustawy o PIT, które muszą być interpretowane ściśle, gdyż dotyczą preferencji podatkowej.

- Podstawową przesłanką do zastosowania tego sposobu opodatkowania jest samotne wychowywanie dziecka, a nie cywilnoprawny status osoby wychowującej dzieci - podkreśla Magdalena Kobos z MF.

Dodaje, że wynika to z ustawy o PIT. Spełnienie tylko jednego kryterium, tj. stanu cywilnego rodzica lub opiekuna dziecka, w sytuacji gdy dziecko wychowywane jest przez oboje rodziców, nie daje prawa do korzystania z omawianego sposobu opodatkowania żadnemu z rodziców.

- W takim przypadku nie mamy do czynienia z samotnym wychowywaniem dziecka, lecz z jego wychowywaniem przez oboje rodziców, z tym że stanu wolnego - argumentuje Magdalena Kobos.

...wskazuje na warunki

Zgodnie z ustawą o PIT, dla skorzystania przez podatnika ze wspólnego rozliczenia się z dzieckiem, konieczne jest równoczesne spełnienie dwóch przesłanek: statusu cywilnoprawnego osoby wychowującej dziecko (panna, kawaler, wdowa, wdowiec, rozwódka, rozwodnik, osoba pozostająca w separacji) oraz faktycznego samotnego wychowywania dziecka. Za osobę samotnie wychowującą dzieci uważa się również osobę pozostającą w związku małżeńskim, jeżeli jej małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności.

- To na podatniku ciąży obowiązek spełnienia przesłanek uprawniających do preferencyjnej formy rozliczenia, a fiskus ma prawo badać ich prawdziwość - wyjaśnia Tomasz Socha.