Wydatki na CSR. Fiskus wciąż niechętny odliczaniu VAT

Zdarzają się również interpretacje, w których dyrektor KIS odmawia zaliczenia takich wydatków do kosztów uzyskania przychodu (patrz ramka). Zazwyczaj czyni to z powodów ściśle formalnych – ważniejsze jest dla niego to, że firma nie spisała strategii podejmowanych przez nią działań związanych ze społeczną odpowiedzialnością biznesu, niż to, że je faktycznie podejmuje.

Społeczna odpowiedzialność biznesu

Czym jest społeczna odpowiedzialność biznesu (ang. corporate social responsibility – CSR), o którą toczą się spory? Zarówno podatnicy, jak i fiskus powołują się na definicję Komisji Europejskiej z 2011 r. zawartą w dokumencie „Odnowiona strategia UE na lata 2011-2014 dotycząca społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw”. Napisano w niej o „odpowiedzialności przedsiębiorstw za ich wpływ na społeczeństwo”. Z kolei Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) definiuje CSR jako „odpowiedzialne prowadzenie działalności biznesowej”, które kładzie nacisk na kwestie poszanowania praw człowieka, zachowania należytej staranności, ochrony praw konsumentów. Na polskiej stronie rządowej (gov.pl) CSR jest definiowany jako „koncepcja, dzięki której przedsiębiorstwa na etapie budowania strategii uwzględniają interesy społeczne i ochronę środowiska, a także relacje z różnymi grupami interesariuszy”. W uproszczeniu można więc przyjąć, że chodzi o biznesowe działania prospołeczne, na których korzysta nie tylko firma, ale też lokalne społeczeństwo.

CRS. Pikniki i festyny

Czy działając w tym celu można odliczać VAT naliczony? Skarbówka prezentuje w tej kwestii profiskalne stanowisko. Za kluczowy uznaje związek wydatków na CSR z działalnością opodatkowaną VAT.

Przekonała się o tym spółka, która organizuje m.in. pikniki oraz festyny dla pracowników i ich rodzin, a także dla mieszkańców regionu. Wstęp na nie jest wolny, imprezy mają charakter promocyjny, bo na rozdawanych gadżetach oraz na banerach firma umieszcza swoje logo i znaki towarowe swoich produktów.

Spółka argumentowała, że jej kluczowym celem jest zachowanie wizerunku nie tylko kluczowego producenta w swojej branży, ale też najważniejszego pracodawcy w regionie. Długofalowym celem – jak tłumaczyła – jest reklamowanie siebie jako stabilnego pracodawcy, u którego warto podjąć zatrudnienie. Poza tym – przekonywała – lokalni konsumenci chętniej wybierają produkty pochodzące od firm, które znają i których działalność postrzegają jako pozytywną.

Dyrektor KIS uznał jednak, że organizacja pikników i festynów dla lokalnej społeczności nie przekłada się, nawet pośrednio, na zwiększenie sprzedaży opodatkowanej VAT. „Stanowi niewątpliwie pozytywny element prowadzonej polityki wkładu w lokalne społeczeństwo, ale – w mojej opinii – powiązanie z czynnościami opodatkowanymi spółki jest zbyt daleko idące i niedające się zracjonalizować” – stwierdził 31 stycznia 2026 r. (sygn. 0112-KDIL1-1.4012.690.2025.2.AR). Uznał, że więcej korzyści z imprez o charakterze otwartym odniosą goście niż ona sama.

Brak związku z czynnościami opodatkowanymi

Podobne stanowisko zaprezentował 14 maja 2025 r. (sygn. 0114-KDIP4-3.4012.80.2025.2.KM) w odpowiedzi na pytanie spółki prowadzącej terminal paliwowy. Spółka realizuje w ramach CSR różne inicjatywy, w tym działania proekologiczne (mające na celu zmniejszenie ilości odpadów i poziomu spalin), zakupy specjalistycznego sprzętu, który pomoże samorządowi w redukcji poziomu spalin i odpadów, konkursy dla pracowników spółki i społeczności lokalnej promujące bezpieczeństwo, pierwszą pomoc, wymianę doświadczeń z przedstawicielami służb mundurowych, a także imprezy dla lokalnej społeczności (np. koncerty).

Spółka przekonywała, że w ten sposób minimalizuje skutki negatywnego wpływu swojej działalności na środowisko, co w dłuższej perspektywie pozwoli ograniczyć koszty i zwiększyć rentowność. Była więc przekonana, że może odliczać VAT.

Dyrektor KIS uznał jednak, że wszystkie te działania nie są nawet pośrednio związane z prowadzoną przez spółkę działalnością opodatkowaną. Nie służą też promowaniu jej działalności. Nie zgodził się więc na odliczenie VAT.

Podobnie wypowiedział się 31 stycznia 2025 r. (sygn. 0111-KDIB3-2.4012.721.2024.4.KK) i 12 sierpnia 2024 r. (sygn. 0111-KDIB3-2.4012.81.2019.13.KK). W tej drugiej interpretacji przystał jedynie na odzyskanie VAT przez spółkę w odniesieniu do wydatków na przygotowanie książeczki edukacyjnej związanej z profilem jej działalności.

Sądy o wydatkach na CSR

Sądy nie są aż tak restrykcyjne. W ich ocenie fiskus nie powinien oceniać przydatności działań w zakresie CSR jedynie w kontekście wzrostu sprzedaży opodatkowanej. Takie wydatki „mogą być kwalifikowane jako wydatki o charakterze marketingowym i mogą mieć związek z prowadzoną przez podatnika działalnością opodatkowaną, przekładając się bezpośrednio na wizerunek firmy, pośrednio więc na generowanie obrotu” – orzekł 8 marca 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. akt I FSK 1760/18). Dodał, że na tym polega „koncepcja zarządzania przedsiębiorstwem, polegająca na świadomym, zrównoważonym działaniu, zorientowanym nie tylko na zysk finansowy i aspekty ekonomiczne, ale także uwzględniającym potrzeby i wymagania szeroko pojętych interesów społecznych i ekologicznych w otoczeniu firmy”.

Ten sam wniosek płynie z wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych, w tym z prawomocnego orzeczenia WSA w Łodzi z 4 września 2024 r. (I SA/Łd 433/24). W nieprawomocnym wyroku z 28 grudnia 2023 r. (I SA/Wr 387/23) WSA we Wrocławiu stwierdził, że wydatki związane z organizacją przez spółkę wydarzeń „które są związane z jubileuszem jej powstania oraz wpisują się w założenia strategii społecznej odpowiedzialności biznesu (CSR), takie jak np. koncerty, konkursy, turnieje sportowe, audycje radiowe i telewizyjne, iluminacje i murale na budynkach itp., w części dotyczącej lub dedykowanej do osób niebędących pracownikami (m.in. członkowie ich rodzin, emerytowani pracownicy, członkowie władz i społeczności lokalnej, kontrahenci oraz inwestorzy, w tym także potencjalni) mają co najmniej pośredni związek z wykonywaną przez spółkę działalnością opodatkowaną i przysługuje od nich prawo do odliczenia VAT.”

Również w wyroku z 3 sierpnia 2023 r. (I SA/Wr 154/23, też nieprawomocny) WSA we Wrocławiu nie miał wątpliwości, że związek działań podejmowanych przez pracodawców w zakresie strategii CSR z realizacją celów ekonomicznych w ramach prowadzonej przez nich działalności jest „oczywisty”.

Na rozpoznanie przez NSA czeka także nieprawomocny wyrok z 1 października 2025 r. (I SA/Gd 561/25). WSA w Gdańsku podkreślił w nim, że „w postępowaniu interpretacyjnym organ nie jest upoważniony do oceny przydatności działań, podejmowanych dla osiągnięcia zamierzonego celu gospodarczego przez podatnika dokonującego czynności opodatkowanych VAT. To do wyłącznej kompetencji podatnika należą decyzje w kwestii tego, jakie działania biznesowe w tej mierze są – w jego sytuacji gospodarczej – najbardziej uzasadnione. A tym bardziej w kwestii tak specyficznej i trudno mierzalnej jak skuteczność realizacji celów w ramach założonej przez Spółkę strategii CSR i jej przełożenie na działalność opodatkowaną spółki.”

Nie oznacza to, że sądy automatycznie pozwalają na odliczanie VAT przy tego rodzaju wydatkach. W wyroku z 2 lutego 2024 r. (I FSK 1474/20) NSA nie zgodził się na odliczenie przez spółkę górniczą VAT naliczonego przy zakupie autobusu elektrycznego, przekazanego nieodpłatnie do użytkowania organizacji charytatywnej Caritas „w celach promujących proekologiczną działalność kościoła”. Na autobusie umieszczono hasła promujące kwestie ekologiczne, wartości chrześcijańskie i logo spółki.

NSA zgodził się z fiskusem, że spółka nie wykazała nawet pośredniego związku pomiędzy zakupem autobusu a prowadzoną przez nią działalnością opodatkowaną. Zauważył, że główną korzyść osiągnie Caritas, a nie spółka.

Nie ma reguły, każdy przypadek wymaga odrębnej analizy

Nie ulega wątpliwości, że w przypadku wielu, a może większości działań, które mają na celu budowanie wizerunku podatnika i które w związku z tym mogą przyczynić się do rozwoju jego działalności podlegającej opodatkowaniu, istnieje związek, który może uzasadnić odliczenie podatku naliczonego. Jest tak nie dlatego, że podatnik zrobił coś dobrego np. dla lokalnej społeczności, ale ze względu na to, jakie może mieć to skutki dla jego biznesu.

Niewątpliwie organy reagują nieco przesadnie w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych, ale wobec braku reguł szczególnych każdy przypadek wymaga odrębnej analizy właśnie z punktu widzenia oceny skutków dla podatnika.