Polski Ład 2.0 umożliwił osobom prowadzącym działalność gospodarczą opodatkowaną ryczałtem od przychód ewidencjonowanych przejście na zasady ogólne (skalę podatkową). Zainteresowani mają co do zasady dwie możliwości: albo przejdą na ryczałt już teraz ze skutkiem na drugie półrocze 2022 r. (czas na decyzję mija 22 sierpnia), albo poczekają do końca roku i rozliczą ryczałtem wstecznie cały rok 2022. W obu sytuacjach zmiana formy opodatkowania przełoży się też na wysokość składek na ubezpieczenie zdrowotne.

Składka zdrowotna a forma opodatkowania

Reklama

Od 1 stycznia 2022 r. składka na ubezpieczenie społeczne różni się w zależności od formy opodatkowania. Wynosi:

- przy skali podatkowej – 9 proc. dochodu;

Reklama

- przy podatku liniowym – 4,9 proc. dochodu;

- przy ryczałcie – w zależności od wysokości przychodów, 60 proc., 100 proc. lub 180 proc. przeciętnego wynagrodzenia według GUS (w 2022 r. odpowiedni 335,94 zł, 559,89 zł i 1007,81 zł miesięcznie).

- przy karcie podatkowej - 9% minimalnego wynagrodzenia za pracę (w 2022 r.: 270,90 zł miesięcznie).

Polski Ład w pierwotnym brzmieniu nie przewidywał możliwości odliczenia żadnej części składki zdrowotnej. Zmieniło się to wraz z 1 lipca 2022 r. i wejściem w życie Polskiego Ładu 2.0. Liniowcy mogą obecnie odliczyć składkę zdrowotną od dochodu (do limitu 8,7 tys. zł rocznie), ryczałtowy mogą odliczyć 50 proc. zapłaconych składek zdrowotnych od przychodu, a podatnicy na karcie – 19 proc. składki odliczyć od podatku. Nie wprowadzono natomiast żadnej możliwości odliczenia składek w przypadku przedsiębiorców na skali podatkowej, którzy skorzystają z innego elementu reformy, czyli obniżenia podstawowej stawki PIT z 17 proc. do 12 proc.

Wysokość składki zdrowotnej jest więc ustalana inaczej w zależności od formy opodatkowania. Do tego przy ryczałcie można ją częściowo odliczyć, a przy skali podatkowej – nie można. Jaką składkę ma więc płacić przedsiębiorca, który zamierza przejść z ryczałtu na skalę?

Składka zdrowotna przy przejściu na skalę w trakcie roku

Pierwsza sytuacja dotyczy przedsiębiorców, którzy chcą zmienić formę opodatkowania już w trakcie roku i w konsekwencji pierwsze pół roku rozliczyć ryczałtem, a drugie według skali. Aby to zrobić, muszą do 22 sierpnia złożyć oświadczenie o rezygnacji z ryczałtu od 1 lipca 2022 r. i wyborze zasad ogólnych od połowy 2022 r. (można to zrobić za pośrednictwem CEIDG).

- Składka zdrowotna powinna być opłacana na zasadach nowej formy opodatkowania od miesiąca, w którym nastąpiła zmiana – zwracają uwagę doradcy podatkowi z Taxeo Komorniczak i Wspólnicy sp.k.: partner Joanna Szlęzak-Matusewicz oraz kierownik zespołu podatków bezpośrednich Katarzyna Kliszczewska.

To oznacza, że już składki za lipiec (płatne w sierpniu) przedsiębiorca powinien obliczyć zgodnie z przepisami obowiązującymi przy skali podatkowej. Jak to zrobić, skoro przy skali podatkowej wysokość składek jest skorelowana z dochodem za poprzedni miesiąc, a w czerwcu podatnik był jeszcze opodatkowanym ryczałtem i nie obliczał dochodu?

- Wskazuje się, że podstawę wymiaru składki za pierwszy miesiąc będzie stanowiło wynagrodzenie minimalne, a składka wyniesie odpowiednio 270,90 zł – wyjaśniają ekspertki z Taxeo Komorniczak i Wspólnicy. - W kolejnych miesiącach składka będzie liczona od dochodu za miesiąc poprzedni (lub w wartości składki minimalnej - gdy przedsiębiorca poniesie stratę).

Podsumowując: jeśli przedsiębiorca przejdzie z ryczałtu na skalę podatkową już teraz, za lipiec zapłaci składkę w wysokości 270,90 zł, zaś za kolejne miesiące – w wysokości 9% dochodu, o ile oczywiście nie wykaże straty.

Składka zdrowotna przy wyborze skali po zakończeniu roku

Inaczej jest w sytuacji tych, którzy przejdą z ryczałtu na zasady ogólne dopiero po zakończeniu roku. W konsekwencji, chociaż przez cały rok 2022 byli ryczałtowcami, finalnie rozliczą go według skali. Tłumacząc najprościej: nawet jeśli są już teraz pewni, że zmienią formę opodatkowania, do końca roku nadal powinni się rozliczać tak jak ryczałtowcy: zarówno jeśli chodzi o podatek, jak i składkę zdrowotną.

- Podatnik obowiązany jest do końca 2022 roku opłacać składki miesięczne na ubezpieczenie zdrowotne według zasad obowiązujących przed zmianą formy opodatkowania, zaś roczna składka będzie pobierana, rozliczana i opłacana na podstawie zasad obowiązujących po zmianie formy opodatkowania – wskazują Joanna Szlęzak-Matusewicz i Katarzyna Kliszczewska z Taxeo Komorniczak i Wspólnicy.

Oznacza to, że podatnik raz jeszcze będzie musiał przeliczyć składkę zdrowotną za cały rok, według zasad obowiązujących przy skali podatkowej.

- Podatnik po zakończeniu roku podatkowego będzie musiał dopłacić różnicę albo otrzyma zwrot kwoty stanowiącej różnicę w zapłaconej składce zdrowotnej – dodają ekspertki.

Rozliczenia na koniec roku

Przejście z ryczałtu na skalę będzie wymagało szczególnej uwagi przy rozliczaniu podatku po zakończeniu 2022 r. – chodzi o to, by wybrać właściwy formularz PIT. Osoby, które zmienia formę opodatkowania w trakcie roku, złożą dwa formularze: PIT-28 dla ryczałtowców (za pierwsze półrocze) oraz PIT-36 obowiązujący przy zasadach ogólnych (za drugie półrocze). Ci, którzy zdecydują się rozliczyć według skali cały rok, złożą wyłącznie PIT-36. Polski Ład 2.0 ujednolicił terminy składania tych druków – zgodnie z ustawą upływa on ostatniego dnia kwietnia.

Niezależnie od rozliczeń z fiskusem, podatnik będzie musiał też rozliczyć z ZUS składki za rok 2022. Należy tego dokonać w terminie płatności składek za kwiecień roku następnego, a więc do 20 maja 2023 r.