Czy uzasadniać żądanie uwierzytelnienia
Chciałbym uzyskać uwierzytelnioną kopię z akt prowadzonej sprawy podatkowej. Czy jako strona postępowania muszę w jakiś sposób uzasadniać takie żądanie?
Nie
Postępowanie podatkowe dla stron postępowania jest jawne. Organ podatkowy obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notek, kopii lub odpisów. Strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów. Obowiązek wykazywania ważnego interesu przez stronę, która żąda uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy albo wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, został zniesiony nowelizacją Ordynacji podatkowej z 2002 roku. Zwiększyło to uprawnienia strony postępowania podatkowego. Po wprowadzeniu tej zmiany podatnik nie musi już wykazywać przesłanki ważnego interesu, domagając się uwierzytelnionych odpisów lub kopii, a organ podatkowy ma obowiązek spełnić to żądanie. Z prawa wglądu do akt sprawy może korzystać również pełnomocnik i przedstawiciel strony. Przysługuje ono także podmiotom na prawach strony, czyli prokuratorowi, rzecznikowi praw obywatelskich. Uprawnienie do przeglądania akt przysługuje stronie w każdym stadium postępowania podatkowego, czyli w postępowaniu przed organem I instancji, w postępowaniu odwoławczym, a także w postępowaniach toczących się w trybach nadzwyczajnych. Czynności przeglądania akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek, odpisów lub kopii mogą być dokonywane wyłącznie w lokalu organu podatkowego i w obecności pracownika tego organu.
Podstawa prawna
■ Art. 129, art. 178 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).
Czy można skomentować dowód
Słyszałem, że przysługuje mi prawo wypowiedzenia się w sprawie zebranego w trakcie postępowania materiału dowodowego. W jaki sposób i kiedy mogę zrealizować to uprawnienie? Czy organ wyznacza jakiś termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranych dowodów?
Tak
Jednym z uprawnień służących realizacji zasady czynnego udziału stron w postępowaniu jest umożliwienie im wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W tym celu organ podatkowy ma obowiązek wyznaczyć stronie przed wydaniem decyzji siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Regulacje Ordynacji podatkowej dają stronie prawo wypowiedzenia się nie tylko w zakresie przeprowadzonych dowodów przez organ podatkowy, ale co do całego materiału dowodowego zebranego w sprawie, czyli również w zakresie materiałów dowodowych zebranych w toku czynności sprawdzających lub kontroli podatkowej, a także materiałów zgromadzonych w toku postępowania karnego albo postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe. Siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się przez stronę w sprawie zebranego materiału dowodowego jest terminem ustawowym. Oznacza to, że organ podatkowy nie może go ani skrócić, ani wydłużyć. Uprawnienie to podlega jednak pewnym ograniczeniom. Nie przysługuje ono w wypadkach, w których Ordynacja wprowadza wyjątki od ogólnej zasady czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym. Chodzi tu o przypadek, w którym w wyniku postępowania wszczętego na wniosek strony ma zostać wydana decyzja w całości uwzględniająca wniosek. Prawo do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego nie przysługuje również m.in. w sprawach zabezpieczenia i zastawu skarbowego.
Podstawa prawna
■ Art. 123, art. 181, art. 200 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).
Czy organ może żądać przedstawienia dowodu
Otrzymałem postanowienie o wyznaczeniu terminu na przedstawienie organowi podatkowemu dowodu w postępowaniu. Czy organ może domagać się ode mnie dowodu, którego nie przedstawiłem w trakcie toczącego się postępowania?
Tak
Nie tylko podatnik może wystąpić z inicjatywą dowodową. Organ podatkowy może wyznaczyć stronie postępowania podatkowego termin do przedstawienia dowodu będącego w jej posiadaniu. Termin ten ustala się, uwzględniając charakter dowodu oraz stan postępowania, przy czym nie może on być krótszy niż trzy dni. Wyznaczenie stronie terminu do przedstawienia dowodu będącego w jej posiadaniu może nastąpić np. w sytuacji, gdy organ na podstawie okoliczności faktycznych domniema, że strona powinna mieć dowody uzasadniające przykładowo zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów określonych wydatków, ale ich nie przedstawia. Możliwa jest również sytuacja, w której strona powołuje się na określone dowody, ale nie okazuje ich w postępowaniu. W takim przypadku organ podatkowy ma podstawy do żądania od podatnika ujawnienia tego dowodu w postępowaniu.
Podstawa prawna
■ Art. 189 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).
Czy można złożyć wniosek dowodowy
Urząd skarbowy w prowadzonym postępowaniu podatkowym samodzielnie zbierał dowody w mojej sprawie. Czy teraz ja mogę wystąpić do organu podatkowego z żądaniem przeprowadzenia dowodu?
Tak
Organ podatkowy ma obowiązek uwzględnić żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu, jeżeli przedmiotem tego dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te zostały wystarczająco stwierdzone innym dowodem. Oznacza to, że dla realizacji uprawnienia strony do żądania przeprowadzenia dowodu konieczne jest spełnienie dwóch warunków. Po pierwsze przedmiotem dowodu musi być okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, czyli dotycząca przedmiotu sprawy i mająca znaczenie dla jej rozstrzygnięcia. Po drugie przedmiotem wnioskowanego przez stronę dowodu nie może być okoliczność, która została wystarczająco stwierdzona innym dowodem. Żądanie przeprowadzenia dowodu może być wniesione na piśmie, a także ustnie do protokołu. Oczywiście musi ono zawierać uzasadnienie wskazujące, dlaczego przeprowadzenie dowodu ma znaczenie dla sprawy. Żądanie przeprowadzenia dowodu może być przeprowadzone w każdym stadium postępowania, zarówno przed organem I, jak i II instancji. Strona w toku postępowania może również żądać ponowienia dowodu. Może to mieć miejsce w szczególności przed organem II instancji, gdy zdaniem strony ocena dowodu przeprowadzona przez organ I instancji jest wadliwa.
Podstawa prawna
■ Art. 188 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).
Czy możliwe jest ponowne przesłuchanie
Otrzymałam z urzędu skarbowego zawiadomienie o przeprowadzeniu dowodu z zeznań świadka w toczącym się w mojej sprawie postępowaniu podatkowym. Nie wziąłem jednak udziału w przesłuchaniu, czy mogę żądać ponownego przeprowadzenia tego samego dowodu z zeznań świadka?
Nie
Strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków przynajmniej na siedem dni przed terminem. To samo dotyczy dowodu z opinii biegłych lub oględzin. Strona ma prawo brać udział w przeprowadzaniu dowodu, może zadawać pytania świadkom i biegłym oraz składać wyjaśnienia. Jeżeli organ podatkowy w sposób prawidłowy, w szczególności z zachowaniem odpowiedniego terminu, zawiadomi podatnika o zamiarze przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka, a podatnik dobrowolnie nie skorzysta z przysługującego mu prawa do czynnego udziału na tym etapie postępowania, to nie ma podstawy do żądania ponownego przesłuchania tego samego świadka w ramach tego samego postępowania podatkowego. Warto jednak podkreślić, że zaznajomienie strony z dowodami zebranymi w ramach innego postępowania, w tym postępowania karnego skarbowego, nie zwalnia organu podatkowego od obowiązku zapoznania jej z tymi dowodami w toku postępowania podatkowego. Na żądanie strony organ podatkowy powinien ponowić dowód ze świadków przesłuchanych w ramach innego postępowania, w sytuacji gdy strona nie miała możliwości brania udziału w ich przesłuchaniu.
Podstawa prawna
■ Art. 190 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).
Czy organ musi objaśniać przepisy
Urząd skarbowy w przesłanym do mnie piśmie powołał się na przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Czy organ podatkowy powinien udzielić mi wyjaśnień dotyczących przepisów prawa podatkowego w zakresie toczącego się postępowania?
Tak
Organy podatkowe w postępowaniu podatkowym obowiązane są udzielać niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem toczącego się postępowania. Przez niezbędne informacje o przepisach należy rozumieć zarówno informacje o przepisach materialnego, jak też procesowego prawa podatkowego, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Przepisy Ordynacji podatkowej nie nakładają jednak na organy podatkowe obowiązku czuwania, aby podatnik nie odniósł szkody z powodu nieznajomości prawa. Z dniem 1 stycznia 2003 r. ustawodawca nakazał organowi podatkowemu udzielać informacji podatnikowi nie tylko na jego wniosek, ale także z urzędu. Obowiązek ten obejmuje również udzielanie wyjaśnień, co należy rozumieć jako konieczność objaśnienia podatnikowi znaczenia przepisu, a także konsekwencji jego niezastosowania.
Podstawa prawna
■ Art. 121 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).
Opracowała MAGDALENA MAJKOWSKA