W postępowaniach dotyczących PIT, CIT i VAT podatnicy składają odwołania zaledwie od 4 proc. decyzji i postanowień wydawanych przez urzędy skarbowe (US). W przypadku rozstrzygnięć wydawanych przez urzędy kontroli skarbowej (UKS) odwołują się w 50 proc. spraw. Z czego wynika ta różnica?

Według Sławomira Czyża, doradcy podatkowego w kancelarii Czyż i Łabno Doradcy Podatkowi, przyczyną może być to, że rozstrzygnięcia UKS dotyczą zobowiązań podatkowych o dużej wartości. W pewnych sprawach urzędy kontroli skarbowej się wyspecjalizowały: np. dotyczących nieujawnionych źródeł dochodów, w których ze względu na 75-proc. stawkę PIT chodzi o znaczne kwoty. Ponadto kontrole prowadzone przez UKS dotyczą częściej przedsiębiorców, u których świadomość prawna dotycząca możliwości zaskarżenia jest dużo większa niż u przeciętnego podatnika.

Organami wyższego stopnia w stosunku do decyzji i postanowień wydawanych zarówno przez naczelników US, jak i dyrektorów UKS są dyrektorzy izb skarbowych. Co do zasady naczelnicy US działają na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej i na podstawie tych przepisów wydają decyzje. Dyrektor UKS wydaje zaś postanowienie o wszczęciu postępowania kontrolnego na podstawie ustawy o kontroli skarbowej, natomiast postępowanie to kończy decyzją w myśl przepisów Ordynacji podatkowej. Oba organy stosują też Ordynację podatkową przy wydawaniu postanowień dotyczących kwestii proceduralnych, takich jak np. przywrócenie terminu, zawieszenie postępowania czy też sprostowanie decyzji.

Liczba decyzji i postanowień wydawanych przez US jest dużo większa niż w przypadku UKS. W 2011 roku US wydały ponad 970 tys. różnych rozstrzygnięć, natomiast UKS ponad 34 tys. W okresie styczeń – wrzesień 2012 r. było to odpowiednio 772 tys. i 24,5 tys.

Jeśli jednak podatnicy zdecydują się złożyć odwołanie, to zarówno w przypadku rozstrzygnięć US, jak i UKS izby uwzględniają blisko co trzecie.

Różnorodne sprawy

Adwokat Andrzej Ossowski wyjaśnia, że przyczyną dysproporcji między liczbą decyzji i postanowień wydawanych przez US i UKS jest to, że urzędy skarbowe zajmują się bardzo wieloma sprawami. Przykładowo naczelnik urzędu prowadzi egzekucję administracyjną, wydaje decyzje odnośnie do większości podatków – nie tylko PIT, CIT i VAT, ale także podatku od spadków i darowizn oraz podatku od czynności cywilnoprawnych. Rozstrzyga też w sprawie ulg podatkowych, takich jak umorzenie zaległości czy rozłożenie podatku na raty.

– Sprawy prowadzone przez US dotyczą z reguły niewielkich zobowiązań podatkowych. Stąd też większość wydawanych aktów nie jest zaskarżana przez podatników, co ma niewątpliwy wpływ na to, że wyniki pracy takich urzędów wydają się dobre – dodaje Andrzej Ossowski.

Z drugiej strony wiele urzędów skarbowych działa na obszarze małych miejscowości.

– Tam jest nadal niski poziom kultury prawnej podatników i bez profesjonalnego wsparcia nie są oni w stanie nic zdziałać. Poza tym często brakuje im środków na dochodzenie swych praw – ocenia Wojciech Serafiński, doradca podatkowy.