Przepisy regulujące przyznawanie świadczeń, takich jak: zasiłki, stypendia, kredyty studenckie, uzależniają je od wykazania wysokości dochodu netto na osobę w rodzinie wnioskodawcy. Dochody te należy poświadczyć odpowiednim zaświadczeniem z urzędu skarbowego. Jednak brak precyzji w przepisach ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 z późn. zm.) sprawia problemy przy wykazywaniu dochodów.

Zasady ogólne

Potoczne rozumienie pojęcia przychodów opodatkowanych na zasadach ogólnych wiąże się tylko z dochodami opodatkowanymi według skali (stawka 18-proc. i 32-proc.). Oznacza to, że w zaświadczeniu o dochodach nie są uwzględniane np. dochody z działalności gospodarczej opodatkowanej liniowo, ze sprzedaży papierów wartościowych i nieruchomości (stawki 19-proc.).

Zdaniem adwokata Andrzeja Ossowskiego pojęcie „na zasadach ogólnych” należałoby interpretować przy zastosowaniu wykładni systemowej.

Pojęcie podatku dochodowego na zasadach ogólnych zostało zdefiniowane w art. 4 pkt 8 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym (Dz.U. z 1998 r. nr 144, poz. 930 z późn. zm.). Przepis ten odwołuje się do dochodów, których wysokość ustala się przy obliczeniu różnicy między przychodem z danego źródła przychodów, a kosztem jego uzyskania, który podlega opodatkowaniu według skali. Oznacza to, że dla potrzeb ustawy o świadczeniach rodzinnych należałoby przyjąć wąską wykładnię tego przepisu.

W opinii Grzegorza Grochowiny, eksperta w KPMG, sytuacja ta skutkuje niejednolitą praktyką urzędów skarbowych wystawiających zaświadczenia o dochodach podlegających opodatkowaniu.

Jego zdaniem jeśli przy ustalaniu dochodu rodziny uprawniającego do świadczeń pod uwagę brane są wyłącznie dochody podlegające opodatkowaniu według skali i jednocześnie nie są brane pod uwagę inne dochody opodatkowane na podstawie ustawy o PIT (często osiągane w dużej wysokości), to zaburza to prawo niektórych osób do przyznania tego świadczenia i zasadę sprawiedliwości przyznawania świadczeń.

Zmiana definicji

Według Grzegorza Grochowiny, aby do takich sytuacji nie dochodziło, należy zmienić definicję dochodu zawartą w art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W ustawie powinno znaleźć się wskazanie, że dochodem są przychody podlegające opodatkowaniu na podstawie ustawy o PIT na zasadach określonych w art. 27 (skala podatkowa), jak również dochody osiągane zgodnie z art. 30b (dochód z odpłatnego zbycia papierów wartościowych lub pochodnych instrumentów) oraz art. 30c (podatek liniowy od działalności gospodarczej) i art. 30e (dochód z odpłatnego zbycia nieruchomości) ustawy o PIT, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek oraz składki ubezpieczeniowe.

Uwzględniane dochody

Przy ustalaniu kryterium dochodowego bierze się dochody:

● z działalności podlegającej opodatkowaniu zryczałtowanym podatkiem dochodowym pomniejszone o należny podatek i składki ubezpieczeniowe,

● podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie ustawy o PIT pomniejszone o koszty uzyskania, zapłacony podatek i składki ubezpieczeniowe,

● inne niepodlegające opodatkowaniu na podstawie ustawy o PIT, w tym m.in. stypendia za wyniki w nauce i sporcie, zasiłki, alimenty.