Przepisy dotyczące ulgi na złe długi są niespójne. W art. 89a ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT określono, że z ulgi można skorzystać, jeśli dłużnik nie jest w stanie upadłości lub likwidacji w momencie dokonania transakcji, czyli dostawy towarów lub świadczenia usług. Natomiast w pkt 3 ustawa wymaga, aby wierzyciel i dłużnik byli podatnikami VAT czynnymi także w chwili dokonania korekty, a więc w momencie uruchomienia ulgi na złe długi. Warunek określony w pkt 1 nie został więc powtórzony w pkt 2 tego przepisu. Zdaniem ministra finansów wierzyciele mogą korzystać z ulgi na złe długi w sytuacji, gdy wobec dłużnika już po sprzedaży towaru lub świadczeniu usług zostało wszczęte postępowanie upadłościowe z możliwością zawarcia układu.

Wymogi ustawowe

Ustawa o VAT (Dz.U. z 2004 r. nr 54, poz. 535 z późn. zm.) pozwala na stosowanie ulgi na złe długi przede wszystkim, gdy dłużnik nie płaci wierzycielom przez co najmniej 180 dni. Ponadto, w momencie świadczenia usługi lub dostawy towaru kontrahenci (dłużnik i wierzyciel) muszą być podatnikami VAT czynnymi, a więc nie mogą być w trakcie postępowania upadłościowego lub w trakcie likwidacji. Zdaniem ministra finansów (interpretacja indywidualna nr IBPP2/443-918/09/RSz) przepis ten należy interpretować w ten sposób, że wobec dłużnika nie może toczyć się postępowanie upadłościowe w momencie sprzedaży lub świadczenia. Jeśli po dokonaniu sprzedaży towaru lub świadczeniu usługi dłużnik ogłosi upadłość z możliwością zawarcia układu oraz nie zapłaci wierzycielom za towar lub usługę w ciągu 180 dni, to mogą oni skorzystać z ulgi na złe długi. Fakt, że w momencie skorzystania z (uruchomienia) ulgi na złe długi dłużnik jest w trakcie postępowania upadłościowego – zdaniem ministra – nie ma znaczenia.

Z taką interpretacją nie zgadzają się firmy, które ogłosiły upadłość z możliwością zawarcia układu. Twierdzą one, że wierzyciele podatnika, który ogłosił upadłość, nie mogą skorzystać z ulgi na złe długi, ponieważ proces zaspokajania zobowiązań wobec wierzycieli jest objęty szczególnymi procedurami, określonymi w prawie upadłościowym i naprawczym. Zgodnie z art. 87 prawa upadłościowego i naprawczego (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 175, poz. 1361 z późn. zm.) od dnia ogłoszenia upadłości z możliwością zawarcia układu do dnia uprawomocnienia się postanowienia o zatwierdzeniu układu albo o umorzeniu postępowania upadły albo zarządca nie mogą spełniać świadczeń wynikających z wierzytelności, które z mocy prawa są objęte układem. Podatnicy podnoszą, że w takiej sytuacji prawo upadłościowe wyłącza możliwość stosowania ustawy o VAT.

Nie ma zgody

Odmienne interpretacje przepisów prezentują również eksperci podatkowi. W opinii Jarosława Ziółkowskiego, doradcy podatkowego w LTA, stanowisko ministra finansów oznacza, że dłużnik będący w trakcie postępowania upadłościowego z możliwością zawarcia układu albo w trakcie realizacji układu powinien spłacić dochodzoną wierzytelność (jeśli dostanie stosowne zawiadomienie od wierzyciela o uruchomieniu ulgi na złe długi). Jeśli nie dokona zapłaty, będzie zobowiązany do korekty odliczonego uprzednio podatku naliczonego.