■ Jakie zmiany w zakresie opodatkowania VAT usług finansowych zamierza wprowadzić Komisja Europejska?
- Zaproponowany przez Komisję wstępny projekt dyrektywy przewiduje kilka istotnych zmian w zakresie opodatkowania VAT usług finansowych. Po pierwsze, mają być wprowadzone definicje usług finansowych podlegających zwolnieniu, np. udzielania kredytu, wymiany walut, transakcji na papierach wartościowych. Po drugie, podatnikom ma być przyznane prawo do rezygnacji ze zwolnienia i wyboru opodatkowania usług finansowych, pod warunkiem stosowania tej opcji przez co najmniej dwa lata kalendarzowe. Opcja opodatkowania dotyczyć będzie jednak tylko takich usług, dla których podstawą opodatkowania są prowizje. Po trzecie, wprowadzone ma być zwolnienie usług świadczonych przez niezależne grupy podmiotów na rzecz członków należących do takiej grupy, pod warunkiem spełnienia określonych przesłanek.
■ Jak odliczać VAT naliczony w działalności bankowej?
- Obecnie usługi finansowe świadczone przez banki w swojej przeważającej części są usługami zwolnionymi, a zatem najczęściej nie powodują uzyskania prawa do odliczenia podatku naliczonego. Jednak prawo takie przysługuje np. w przypadku świadczenia niektórych usług finansowych na rzecz podmiotów z krajów nienależących do Unii Europejskiej. Zatem w niektórych przypadkach możliwe jest częściowe odliczanie podatku naliczonego zgodnie z tzw. współczynnikiem. W praktyce natomiast często banki zakładają, że współczynnik ten nie przekraczałby 2 proc., a więc zrzekają się prawa do częściowego odliczania podatku naliczonego. Natomiast okazuje się, że działanie takie często jest nieuzasadnione i prowadzi do istotnych strat finansowych. Konieczne jest więc dokonanie szczegółowej analizy usług świadczonych przez banki w celu ustalenia, czy mogą one mieć wpływ na wzrost kwoty podatku naliczonego podlegającego odliczeniu.
■ Na co instytucje finansowe powinny uważać, rozliczając VAT zgodnie ze współczynnikiem, aby nie narazić się na konflikt z fiskusem?
- Kluczowe jest ustalenie, z tytułu jakich transakcji obrót powinien być uwzględniany we współczynniku. W tym kontekście należy się upewnić, czy podmiot, świadcząc konkretną usługę, działa w charakterze podatnika. Jeżeli odpowiedź na to pytanie będzie negatywna, obrót na takiej usłudze nie powinien być wliczany do współczynnika. To samo dotyczy czynności dokonywanych sporadycznie. Kolejnym krokiem jest ustalenie obrotu z tytułu czynności, które należy uwzględnić we współczynniku. Biorąc pod uwagę złożoność i różnorodność usług finansowych, jest to kwestia kontrowersyjna. Bowiem ani z przepisów, ani z praktyki nie wynika jednoznacznie, jak usta-lać podstawę opodatkowania w związku np. z transakcjami dotyczącymi papierów wartościowych, wymianą walut, transakcjami na instrumentach pochodnych i innych instrumentach finansowych. W praktyce możliwe jest zastosowanie różnych podejść (np. wynikowego, przychodowego), jednak przyjęcie niewłaściwego - zdaniem organów podatkowych - podejścia może spowodować zawyżenie kwoty podatku podlegającego odliczeniu częściowemu i narazić instytucję finansową na żmudne postępowanie podatkowe, sądowe oraz sankcje karne skarbowe. Szczególna uwaga powinna być zwrócona także na zasady dokonywania korekt podatku odliczonego.
Notowała EWA MATYSZEWSKA
ikona lupy />
Leszek Tokarski / DGP