Jakie są skutki podatkowe transgranicznego podziału spółek? W jaki sposób kwestia ta została uregulowana w przepisach unijnych?
HANNA LITWIŃCZUK
profesor Uniwersytetu Warszawskiego
Skutki podatkowe transgranicznego podziału są analogiczne do skutków podatkowych transgranicznej fuzji. Oznacza to, że taki podział spółek nie może powodować opodatkowania różnicy między: wartością rzeczywistą a wartością do celów podatkowych przeniesionych aktywów i pasywów majątkowych spółki dzielonej, a także wartością udziałów posiadanych przez wspólników spółki dzielonej przed podziałem i wartością udziałów objętych po podziale. Podział spółek jest zatem neutralny podatkowo dzięki mechanizmowi odroczenia opodatkowania.
Warto zwrócić uwagę, że w przypadku podziału istotne znaczenie ma fakt, czy przenoszone części majątku spółki przy podziale, a przy podziale przez wydzielenie także część pozostająca w spółce dzielonej, stanowi zorganizowaną część przedsiębiorstwa. W wersji anglojęzycznej unijnej Dyrektywy 90/434/EEC, znowelizowanej w 2005 roku, występuje termin branch of activity. Nie ma on bezpośredniego odpowiednika w polskiej terminologii podatkowej. Może być jednak przetłumaczony za pośrednictwem znanego polskiemu prawu podatkowemu terminu - zorganizowana część przedsiębiorstwa. Branch of activity została bowiem zdefiniowana w dyrektywie jako całość aktywów i pasywów majątkowych, stanowiąca część przedsiębiorstwa spółki, która pod względem organizacyjnym stanowi niezależne przedsiębiorstwo, tzn. jednostkę mogącą funkcjonować z jej własnych środków.
Należy jednak podkreślić, że użycie znanego polskiemu prawu podatkowemu pojęcia zorganizowana część przedsiębiorstwa na określenie branch of activity nie oznacza, że może być ono interpretowane zgodnie z prawem polskim. Jest to bowiem pojęcie prawa wspólnotowego i w razie wątpliwości do jego wykładni będzie uprawniony Europejski Trybunał Sprawiedliwości. Pojęcie zorganizowana część przedsiębiorstwa (branch of activity) pojawia się także w definicji innego zdarzenia transgranicznego występującego w wersji anglojęzycznej dyrektywy pod nazwą transfer of assets (wniesienie majątku do spółki).
Jak z tego wynika, w praktyce niezwykle istotne znaczenie mają kryteria zakwalifikowania przenoszonej masy majątkowej jako zorganizowanej części przedsiębiorstwa. W tym przypadku należy brać pod uwagę orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości.