Nowa matryca VAT została przygotowana już w 2019 r. wraz z nowelizacją ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw, ale datę obowiązywania większości nowych stawek ustawodawca ustalił na 1 kwietnia 2020 r. Przepisy nie weszły jednak w życie w pierwotnie planowanym terminie – z powodu koronawirusa tarcza antykryzysowa przesunęła datę wejścia w życie nowej matrycy na 1 lipca 2020 r.

Wydawało się, że i ten termin może zostać przesunięty, Ministerstwo Finansów potwierdzało, że prowadzi na ten temat analizy. Stosowne przepisy nie zostały jednak wprowadzone do przyjętej w czerwcu tarczy antykryzysowej 4.0. Nawet po jej uchwaleniu przez Sejm pojawiały się spekulacje, że matryca zostanie odroczona, ostatecznie resort je uciął.

- Nie jest planowane dalsze odłożenie wejścia w życie nowej matrycy VAT. Wynika to z faktu, że jest to zmiana korzystna dla biznesu i oczekiwana przez przedsiębiorców, a także pozytywna dla konsumentów. Generalnie stawki spadną, co oznacza, że rocznie w kieszeniach konsumentów zostanie ponad 300 mln zł - mówił PAP wiceminister finansów Jan Sarnowski.

CZYTAJ TEŻ: Od 1 lipca 2020 r. Nowa matryca stawek VAT. Zmiany w klasyfikacji PKWiU, CN i stawkach VAT

Nowa matryca VAT wejdzie więc w życie 1 lipca 2020 r. Przedsiębiorcy, nim zaczną odczuwać dobrodziejstwa nowych rozwiązań, muszą się przygotować do ich stosowania. Konieczne jest np. zaktualizowanie danych księgowych i magazynowych w związku z nowymi symbolami statystycznymi i stawkami VAT, a także wprowadzenie odpowiednich zmian w zakresie ewidencjonowania sprzedaży przy użyciu kas rejestrujących.

Wraz z wejściem w życie nowej matrycy, zmienią się symbole statystyczne stosowane do ceków VAT. Zarówno do towarów, jak i do usług, nie będą miały już zastosowania symbole Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU) z 2008 r. Zamiast tego stosowane będą przede wszystkim symbole CN (tzw. nomenklatury scalonej) w przypadku towarów oraz symbole PKWiU z 2015 r. w przypadku usług.

Nowelizacja zmienia brzmienie załączników nr 3 i 10 do ustawy o VAT, które wymieniają towary i usługi opodatkowane według preferencyjnych stawek 5 proc. i 8 proc. Wyeliminowane zostaną sytuacja jak np. z pieczywem i wyrobami ciastkarskimi, które obecnie mogą być objęte stawkami 5, 8 i 23 proc. – obwiązywać będzie jedna 5-procentowa stawka. VAT na przyprawy zostanie ujednolicony na 8 proc.; obecnie stawka wynosi 23 proc w przypadku niektórych przypraw przetworzonych, zaś 5 proc. na niektóre przyprawy nieprzetworzone (np. gałka muszkatołowa, kwiat muszkatołowy, kmin, szafran, kurkuma).

Inne towary, na które stawka VAT zostanie obniżona, to przykładowo:
• owoce tropikalne i cytrusowe, niektóre orzechy (pistacjowe, migdały, kokosowe) – z 8 proc. na 5 proc.;
• zupy, buliony, żywność homogenizowana i dietetyczna - z 8 proc. na 5 proc.;
• produkty dla niemowląt i dzieci, tj. żywność przeznaczona dla niemowląt i małych dzieci, smoczki, pieluszki oraz foteliki samochodowe - z 8 proc. na 5 proc.

Stawki VAT wzrosną zaś przykładowo na:
• drewno opałowe – z 8 proc. na 23 proc.;
• homary i ośmiornice oraz inne skorupiaki, mięczaki i bezkręgowce wodne oraz przetwory z nich, kawior oraz namiastki kawioru – z 5 proc. na 23 proc.;
• lód używany do celów spożywczych i innych celów chłodniczych – z 8 proc. na 23 proc.