statystyki

Ustawa z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (wyciąg) – cz. 3 [KOMENTARZ]

autor: Leszek Jaworski18.05.2020, 09:03; Aktualizacja: 18.05.2020, 09:10
Paragraf, prawo

Paragraf, prawoźródło: ShutterStock

Po 12 latach rząd wrócił do rozwiązania, które proponował w 2007 r. Wtedy do Sejmu wpłynął projekt ustawy, który przyznawał małżonkowi zobowiązanego prawa w egzekucji z ich wspólnego majątku. Projekt ten nie został uchwalony, gdyż odbyły się przedterminowe wybory parlamentarne. Do pomysłu powrócono dopiero w komentowanej ustawie z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 2070; dalej: ustawa zmieniająca). Wprowadzono specjalny środek prawny w postaci sprzeciwu (tak też się on nazywał w projekcie z 2007 r.).

Przypomnijmy, że zgodnie z art. 29 par. 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 900; ost. zm. Dz.U. z 2020 r. poz. 695; dalej: o.p.) odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe osób pozostających w związku małżeńskim obejmuje cały majątek podatnika, a więc zarówno majątek odrębny, jak i wspólny, czyli podatnika i jego współmałżonka. Warto zauważyć, że w tym przypadku podmiotem odpowiedzialnym jest nadal podatnik, a nie jego małżonek. Co więcej, małżonek w egzekucji ze wspólnego majątku obecnie nie posiada żadnych praw. Jego odpowiedzialność powstaje z mocy prawa, wraz z wystawieniem na niego tytułu wykonawczego, bez konieczności wydawania jakichkolwiek decyzji przez organ podatkowy. Nie ma on na te decyzje (czy deklaracje) wpływu. Dodatkowo odpowiedzialność jest ustalona bez względu na zmiany majątkowe pomiędzy małżonkami. Ostatecznie odpowiedzialność małżonka może istnieć przez cały okres, w którym ciąży na jego małżonku zobowiązanie podatkowe. W związku z tym, że małżonek nie ma w postępowaniu egzekucyjnym statusu zobowiązanego, nie przysługują mu żadne środki ochrony swoich praw. Sytuację tę próbowały zmienić niektóre wojewódzkie sądy administracyjne. WSA w Poznaniu w wyroku z 13 sierpnia 2014 r. (sygn. akt I SA/Po 1065/13) uznał np., że małżonek uprawniony jest do wnoszenia przewidzianych w ustawie środków zaskarżenia. Orzecznictwo w tym zakresie nie jest jednak jednolite. Jedna z linii wskazuje na konieczność zapewnienia małżonkowi środków do obrony przed egzekucją skierowaną do majątku wspólnego. Druga z linii, odwołując się do definicji zobowiązanego i specyfiki odpowiedzialności małżonka (wynikającej z ustawy), uznaje, że małżonkowi temu nie przysługują środki zaskarżenia, w tym zarzuty, w postępowaniu egzekucyjnym. Źródłem tych rozbieżności jest niewątpliwie nieprecyzyjna treść obecnego art. 27c ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1438; ost.zm. Dz.U. z 2019 r. poz. 2070; dalej: u.p.e.a.).

P o 30 lipca 2020 r. sytuacja małżonka zobowiązanego się zmieni. Będzie miał możliwość uzyskania od organu egzekucyjnego informacji m.in. o wysokości egzekwowanej należności pieniężnej. Ponadto przyznano mu prawa zobowiązanego w egzekucji z majątku wspólnego. Oznacza to, że będzie m.in. uprawniony do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną. Podkreślić jednak należy, że małżonek zobowiązanego będzie uczestniczył na prawach zobowiązanego jedynie w egzekucji z majątku wspólnego, nie zaś w całym postępowaniu egzekucyjnym. Najważniejszym narzędziem obrony będzie jednak sprzeciw. Jak już wspomniano, jest to nowy środek prawny wprowadzony ustawą zmieniającą. Przyjęto, że sprzeciw będzie mógł być wniesiony jeden raz w toku postępowania egzekucyjnego. Małżonek zobowiązanego będzie go mógł złożyć do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego. Wierzyciel rozpatrując sprzeciw, będzie mógł orzec o: jego oddaleniu, uznaniu go za zasadny w części lub całości. Na postanowienie w sprawie sprzeciwu będzie przysługiwało zażalenie, a od rozstrzygnięcia drugiej instancji skarga do sądu administracyjnego.

Analogicznie jak w przypadku małżonka zobowiązanego prawo sprzeciwu przyznano aktualnemu (w dniu zajęcia) właścicielowi przedmiotu obciążonego hipoteką przymusową lub zastawem skarbowym. Dlaczego przyznano mu te uprawnienia? W przypadku egzekucji należności pieniężnej z tego przedmiotu jego aktualny właściciel nie otrzymuje upomnienia. Co więcej, nie doręcza mu się też odpisu tytułu wykonawczego wystawionego na zobowiązanego. Ustawodawca uznał więc, że powinno się przyznać ochronę podmiotowi odpowiedzialnemu rzeczowo.

W komentarzu głównie poświęcono miejsce wspomnianym powyżej nowym instytucjom wprowadzonym nowelizacją z 11 września 2019 r. Ale omówiono też inne nowości. Przede wszystkim trzeba wskazać na zmiany dotyczące treści tytułu wykonawczego. Wierzyciel został np. upoważniony do wskazania w tym dokumencie ostatniego znanego mu adresu miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego. Ponadto jako zasadę przyjęto elektroniczny sposób przekazywania tytułu wykonawczego do organu egzekucyjnego.

Wykaz skrótów

dyrektywa 2010/24/UE – dyrektywa 2010/24/UE z 16 marca 2010 r. w sprawie wzajemnej pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności dotyczących podatków, ceł i innych obciążeń (Dz.Urz. UE z 2010 r. L 84, s. 1)

KAS – Krajowa Administracja Skarbowa

k.p.a. – ustawa z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256; ost.zm. Dz.U. z 2020 r. poz. 695)

k.p.c. – ustawa z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1460; ost.zm. Dz.U. z 2020 r. poz. 462)

k.r.o. – ustawa z 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2086; ost.zm. Dz.U. z 2019 r. poz. 2089)

o.p. – ustawa z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 900; ost.zm. Dz.U. z 2020 r. poz. 695)

nowelizacja z 4 lipca 2019 r. – ustawa z 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1553)

NSA – Naczelny Sąd Administracyjny

RNP – Rejestr Należności Publicznoprawnych

r.p.w.n.p. – rozporządzenie ministra finansów z 30 grudnia 2015 r. w sprawie postępowania wierzycieli należności pieniężnych (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1483)

r.w.t.w. – rozporządzenie ministra finansów z 8 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 850)

u.d.p. – ustawa z 10 czerwca 2016 r. o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług (Dz.U. z 2018 r. poz. 2206)

u.p.e.a. – ustawa z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1438; ost.zm. Dz.U. z 2019 r. poz. 2070)

ustawa zmieniająca – ustawa z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 2070)

u.w.p. – ustawa z 11 października 2013 r. o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, należności celnych i innych należności pieniężnych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 765)

WSA – wojewódzki sąd administracyjny

Komentarz do przepisów w brzmieniu nadanym ustawą z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 2070). Zmiany w regulacjach zaznaczono podkreśleniem i niepogrubioną czcionką . W treści przepisów nie prezentujemy zmian wchodzących w życie w 2021 r., ale są one omówione w komentarzu.

Art. 26. [Wszczęcie egzekucji. Tytuł wykonawczy]

§ 1–1a. […]

§ 1b. Do jednolitego tytułu wykonawczego oraz zagranicznego tytułu wykonawczego nie stosuje się przepisów § 1e-1h, 2‒4 i 6, art. 27 § 1‒2a, art. 27a, art. 28b i art. 29.

§ 1c. Wnioski egzekucyjne i tytuły wykonawcze przekazuje się do organu egzekucyjnego:

1) drogą elektroniczną ‒ przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej;

2) przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. ‒ Prawo pocztowe (Dz. U. z 2018 r. poz. 2188 oraz z 2019 r. poz. 1051, 1495 i 2005), przez swoich pracowników oraz inne upoważnione osoby lub organy ‒ jeżeli z przyczyn technicznych nie jest możliwa droga elektroniczna.

§ 1d. (uchylony)

§ 1e. Wierzyciel przekazuje organowi egzekucyjnemu wraz z wnioskiem egzekucyjnym i tytułem wykonawczym informację dotyczącą:

1) posiadanego przez zobowiązanego składnika majątkowego lub źródła jego dochodu – w przypadku gdy są znane wierzycielowi;

2) majątku zobowiązanego lub większej jego części znajdującego się na terenie działania organu egzekucyjnego – w przypadku ustalenia właściwości miejscowej organu egzekucyjnego na podstawie art. 22 § 3;

3) siedziby lub miejsca zamieszkania dłużnika zobowiązanego, który jest obciążony prawem majątkowym względem zobowiązanego – w przypadku ustalenia właściwości miejscowej organu egzekucyjnego na podstawie art. 22 § 3a;

4) daty wysłania przez centralne biuro łącznikowe wniosku o udzielenie informacji lub powiadomienie do państwa członkowskiego lub państwa trzeciego oraz numeru referencyjnego tego wniosku – w przypadku wystąpienia o udzielenie pomocy, o której mowa w ustawie o wzajemnej pomocy;

5) ujawnionego po umorzeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 składnika majątkowego lub źródła dochodu zobowiązanego oraz numeru i daty wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego – w przypadku wystąpienia z wnioskiem o ponowne wszczęcie egzekucji administracyjnej;

6) imienia i nazwiska oraz adresu do korespondencji przedstawiciela ustawowego zobowiązanego;

7) imienia i nazwiska oraz adresu do korespondencji opiekuna albo kuratora zobowiązanego – w przypadku ustanowienia opieki albo kurateli dla zobowiązanego;

8) imienia i nazwiska oraz adresu do korespondencji zarządcy przedsiębiorstwa w spadku – w przypadku działania zarządcy przedsiębiorstwa w spadku.

§ 1f. Informacja, o której mowa w § 1e, jest przekazywana w sposób, o którym mowa w § 1c.

§ 1g. W przypadku gdy tytuł wykonawczy przekazany za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, o którym mowa w art. 26aa § 1:


Pozostało 90% tekstu

Prenumerata wydania cyfrowego

Dziennika Gazety Prawnej
9,80 zł
cena za dwa dostępy
na pierwszy miesiąc,
kolejny miesiąc tylko 79 zł
Oferta autoodnawialna
KUPUJĘ

Pojedyncze wydanie cyfrowe

Dziennika Gazety Prawnej
4,92 zł
Płać:
KUPUJĘ
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy INFOR Biznes. Kup licencję

Polecane

Reklama

Twój komentarz

Zanim dodasz komentarz - zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.

Widzisz naruszenie regulaminu? Zgłoś je!

Redakcja poleca

Polecane