Wprawdzie kontynuujemy komentowanie zmian wprowadzonych przez ustawę z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 2070), lecz we wstępie warto omówić nowości wynikające z tzw. tarczy antykryzysowej.
Chodzi tutaj o ustawę z 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 568; dalej: nowelizacja specustawy). Zmieniła ona specustawę koronawirusową z 2 marca 2020 r. (Dz.U. poz. 374; ost.zm. Dz.U. z 2020 r. poz. 568), dodając w niej m.in. art. 15zzk. W przepisie tym upoważnia się Radę Ministrów do wydania rozporządzenia w sprawie wstrzymania administracyjnych postępowań egzekucyjnych należności pieniężnych. W akcie tym rząd ma określić w szczególności zakres terytorialny wstrzymania tych postępowań oraz okres, na który to następuje, mając na względzie okres obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii w związku z COVID-19 oraz skutki nimi wywołane. W okresie wstrzymania egzekucji będą mogły być dokonywane wypłaty z zajętego rachunku bankowego lub rachunku prowadzonego przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową. W uzasadnieniu do projektu nowelizacji specustawy wskazano, że zatrzymanie egzekucji może powodować skutki dodatnie i ujemne. Te pierwsze to możliwość przetrwania okresu epidemii przez przedsiębiorców, wobec których prowadzona jest egzekucja. Skutki negatywne to zmniejszenie się wpływów do budżetu państwa i jednostek samorządu terytorialnego. Wskazano, że według danych za 2018 r. tytuły wykonawcze obejmowały należności pieniężne na blisko 19 mld zł, a kwoty egzekwowane to ponad 5,35 mld zł, z czego prawie 80 proc. stanowią podatki będące dochodem budżetu państwa. Analogiczne dane dla JST przedstawiają się następująco: należności objęte tytułami wykonawczymi wynosiły blisko 20 mln zł. Z tej kwoty egzekwowane było ponad 2,43 mln zł.
W uzasadnieniu projektu nowelizacji specustawy dostrzeżono jeszcze jedną ważną kwestię. Otóż w okresie epidemii utrudnione jest podejmowanie działań mających na celu ochronę praw zobowiązanych, jak np. wnoszenie środków zaskarżenia. Skierowanie wystąpienia do organu egzekucyjnego – np. wniesienie skargi czy zarzutów – wymaga wysłania pisma za pośrednictwem operatora pocztowego bądź osobistego stawiennictwa w siedzibie organu. W tym okresie podjęcie takich działań może wiązać się z dużym ryzykiem dla zobowiązanych, bądź też może okazać się zupełnie niemożliwe (utrudnienia w dostępie do poczty). Tymczasem jedynie część zobowiązanych dysponuje profilem zaufanym bądź podpisem elektronicznym, które umożliwiają kierowanie wystąpień do organu egzekucyjnego w postaci elektronicznej.