Rząd przyjął rewolucyjne zmiany w ordynacji podatkowej

Urzędnicy skarbówki nie będą mogli, jak obecnie, instrumentalnie wstrzymywać terminu przedawnienia, wszczynając postępowania karno-skarbowe. Zakłada to przyjęty dziś projekt nowelizacji ordynacji podatkowej i niektórych innych ustaw (UD196 – numer w rządowym wykazie prac legislacyjnych), który trafi teraz do Sejmu. Ministerstwo Finansów poinformowało już o przyjęciu zmian w specjalnym komunikacie. Przekonuje w nim, że wpisują się one w deregulacyjne działania rządu. Gdy projektowana nowelizacja wejdzie w życie, zmniejszy się biurokracja, będzie więcej jasnych zasad i zwiększy się ochrona podatników. Nowe rozwiązania ułatwią w ten sposób życie obywatelom i przedsiębiorcom oraz skrócą czas załatwiania spraw – przekonuje MF. Zmiany mają obowiązywać zasadniczo od 1 października 2026 r., ale „kluczowe zmiany w zakresie przedawnienia związane z postępowaniem karnym skarbowym znajdą zastosowanie od 2031 r.”.

Kara za przestępstwo skarbowe po upływie przedawnienia – co zmienia nowelizacja?

Najpoważniejszą z nich jest uchylenie art. 44 par. 2 kodeksu karnego skarbowego. Obecnie z tego przepisu wynika, że jeśli nastąpiło przedawnienie zobowiązania podatkowego, to podatnik nie może zostać ukarany za przestępstwo skarbowe polegające na uszczupleniu lub narażeniu na uszczuplenie należności publicznoprawnej. Planowane uchylenie tego przepisu oznacza, że nawet gdy fiskus nie ściągnie już podatku, to sąd powszechny i tak będzie mógł ukarać podatnika za przestępstwo skarbowe. Co więcej, od sprawcy będzie można egzekwować równowartość przedawnionego podatku, jeśli wymaga tego kodeks karny skarbowy (projektowany art. 15 par. 1a k.k.s.).

Przedawnienie zobowiązań podatkowych – nowe zasady

Uchylony zostanie za to kontrowersyjny art. 70 par. 6 pkt 1 ordynacji podatkowej. Przepis ten powoduje, iż bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego ulega zawieszeniu, gdy zostaje wszczęte postępowanie karno-skarbowe. Skarbówka niejednokrotnie była obwiniana o to, że instrumentalnie wykorzystuje takie uprawnienie i wszczyna postępowania tuż przed upływem terminu przedawnienia, aby dać sobie więcej czasu na ściągnięcie podatku.

To nie jedyna zmiana w zakresie przedawnienia, bo z ordynacji podatkowej ma również zniknąć przepis, który nie dopuszcza do przedawnienia podatków zabezpieczonych hipoteką lub zastawem (art. 70 par. 8 ordynacji). W zamian pojawi się rozwiązanie, zgodnie z którym bieg terminu przedawnienia zostanie zawieszony w związku z ustanowieniem hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego (nowe art. 70 par. 7 pkt 7a ordynacji). Projektodawcy chcą też, aby bieg terminu przedawnienia był zawieszany w związku z wszczęciem postępowania podatkowego związanego z unikaniem opodatkowania (postępowania klauzulowego). Rząd chce także, aby fiskus mógł weryfikować zobowiązanie podatnika już po upływie pięcioletniego terminu przedawnienia, jeśli podatnik złożył wniosek o stwierdzenie nadpłaty tuż przed zakończeniem tego terminu. Obecnie fiskus może w takiej sytuacji wydać decyzję w sprawie stwierdzenia nadpłaty po przedawnieniu zobowiązania, ale nie może wtedy weryfikować zobowiązania.

Krajowe schematy podatkowe MDR – koniec obowiązku raportowania?

Przyjęta dziś nowelizacja zakłada również likwidację obowiązku raportowania krajowych schematów podatkowych (ang. mandatory disclosure ruling – MDR). Nadal trzeba będzie jednak raportować Szefowi Krajowej Administracji Skarbowej transgraniczne MDR, tak jak nakazuje unijna dyrektywa 2018/822 (dyrektywa DAC6). Inne przepisy ordynacji dotyczące MDR zostaną uporządkowane i dostosowane do wspomnianej dyrektywy, a ilość i częstotliwość składanych formularzy zostanie ograniczona – zapewnia MF w komunikacie.

Deregulacja w podatkach – uproszczenia i zmiany dla przedsiębiorców i obywateli

Projekt nowelizacji przewiduje również katalog innych zmian o charakterze upraszczającym. Zakłada m.in. zniesienie wymogu składania wniosku o stwierdzenie nadpłaty w przypadku, gdy wynika ona ze skorygowanej deklaracji.

Z 1 tys. zł do 5 tys. zł wzrośnie kwota podatku, którą może zapłacić za podatnika podmiot trzeci. W przepisach pojawi się też podstawa dla umorzenia podatku przed terminem jego płatności.

Samorządowe organy podatkowe będą mogły wydać decyzję ustalającą zobowiązanie w podatku od nieruchomości, podatku rolnym i leśnym od osób fizycznych „na podstawie danych znanych organowi podatkowemu z urzędu bez uprzedniego doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania”. Zmiana w tym zakresie ma przyśpieszyć wydanie decyzji i ograniczyć koszty po stronie samorządu. Nowelizacja dostosowuje również obecną procedurę doręczania pism do ustawy o doręczaniach elektronicznych i wprowadza rozwiązania stopniowo wygaszające platformę ePUAP.