Po aferze spółki Amber Gold przedsiębiorcy obawiają się, że urzędy skarbowe i urzędy kontroli skarbowej będą ich bardziej sprawdzać. Czy te obawy są słuszne?

Intencją organów podatkowych nie jest zwiększanie liczby kontroli, ale raczej ich skuteczności. Kontrole podatkowe skupiają się na podmiotach i branżach najbardziej ryzykownych, przy czym ocena ryzyka dokonywana jest według posiadanej przez organy wiedzy na temat poziomu poprawności zachowań podatników oraz na podstawie innych informacji otrzymywanych przez urzędy skarbowe od podmiotów trzecich.

Które branże są w kręgu zainteresowania fiskusa?

Największą uwagę organy podatkowe skupiają na oszustwach i nadużyciach na dużą skalę, w tym zwłaszcza w akcyzie (np. obrót paliwami), podatku od towarów i usług w obrocie wewnątrzwspólnotowym (np. karuzele podatkowe i znikający podatnik), wyłudzeniach zwrotu VAT, zwalczaniu szarej strefy w gospodarce, wykrywaniu zorganizowanych przestępstw podatkowych i w nieujawnionych źródłach przychodów.

Czy prawdą jest, że małe przedsiębiorstwa są częściej kontrolowane niż duże firmy?

Z prawnego punktu widzenia nie ma różnicy pomiędzy kontrolami dużych i małych podmiotów. Ze względu na wielkość obrotów dużych podmiotów kontrola podatkowa przeprowadzana u tych podatników wspomagana jest analitycznymi narzędziami informatycznymi, pozwalającymi na analizę danych pobranych z systemów księgowych kontrolowanych jednostek.

Urzędy skarbowe przeprowadzają mniejszą liczbę kontroli podatkowych u dużych podatników niż u pozostałych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Należy jednak podkreślić, że znacznie mniej jest zarejestrowanych podmiotów spełniających wymogi do zakwalifikowania ich do grupy dużych podatników.

W jaki sposób są typowane podmioty do kontroli?

Dobór podmiotów do sprawdzenia w urzędach kontroli skarbowej następuje na podstawie prowadzonych analiz własnych oraz na podstawie wpływających do tych organów wniosków i informacji o nieprawidłowościach, m.in. z izb i urzędów skarbowych, innych organów, instytucji, a także od obywateli. Urzędy kontroli skarbowej prowadzą postępowania kontrolne zgodnie z planem ustalanym na okresy półroczne przez dyrektorów tych urzędów. W uzasadnionych przypadkach kontrole mogą być również wszczynane w trybie doraźnym, poza planem.

Czy Ministerstwo Finansów nadzoruje prowadzone czynności?

Ministerstwo Finansów nadzoruje pracę urzędów skarbowych wyłącznie pośrednio poprzez sprawowanie kontroli nad izbami skarbowymi. Izby skarbowe pełnią bezpośredni nadzór nad wykonywaniem przez urzędy skarbowe powierzonych im zadań, w tym kontroli podatkowych. Decyzje o kontroli konkretnego przedsiębiorcy podejmuje naczelnik urzędu skarbowego.

Natomiast działalność kontrolna organów kontroli skarbowej nadzorowana jest przez generalnego inspektora kontroli skarbowej. Swoje zadania w tym zakresie wykonuje przez odpowiedni departament, który w ramach posiadanych uprawnień dokonuje oceny wyników pracy poszczególnych urzędów oraz oceny realizacji nałożonych zadań.

Wyniki tej oceny dokonywanej m.in. z zastosowaniem jednolitych mierników oceny są jednym z elementów uwzględnianych przy okresowych ocenach organów kontroli skarbowej.