ROZMOWA

● W praktyce obrotu gospodarczego zdarzają się sytuacje, kiedy pożyczkobiorca nie jest w stanie spłacić zaciągniętej pożyczki wraz z odsetkami. Kryzys gospodarczy może potęgować to zjawisko. Pożyczkodawcy często rezygnują z należnych odsetek od pożyczki, zadowalając się spłatą jedynie jej kwoty głównej. Czy taka sytuacja rodzi obowiązki podatkowe?

- Tak. Ale niestety strony nie zawsze zdają sobie sprawę, że kwota umorzonych odsetek od pożyczki może stanowić dla pożyczkobiorcy przychód z tytułu uzyskania przez niego nieodpłatnego świadczenia.

● Czy taka interpretacja jest powszechna?

- Nie. W praktyce kwestia ta budzi wątpliwości, bo mające zastosowanie przepisy podatkowe są różnie interpretowane, a także stanowiska organów podatkowych nie są jednolite.

● Jakie stanowisko prezentuje Ministerstwo Finansów?

- Minister finansów w piśmie z 13 stycznia 1999 r. (nr PB3-5912-722-604/HS/98) twierdzi, że podjęte przez strony umowy pożyczki decyzje co do umorzenia niezapłaconych odsetek zarówno z perspektywy wierzyciela, jak i dłużnika są podatkowo obojętne z zastrzeżeniem, że kontrahenci nie są podmiotami powiązanymi (w rozumieniu art. 11 ustawy o CIT). Podobny pogląd wyraża część organów podatkowych, np. dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach w interpretacji z 22 kwietnia 2008 r. (nr IBPB3-423-22/08/MS), dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie w interpretacji z 14 października 2008 r. (nr IP-PB3-423-1149/08-2/KR). Organy te argumentują, powołując się na przepisy ustawy o CIT, że do przychodów nie zalicza się kwot naliczonych, lecz nieotrzymanych odsetek od należności, w tym od udzielonych pożyczek (kredytów). Nie można zatem mówić o powstaniu przychodu z tytułu odsetek w wyniku ich umorzenia, bo odsetki stanowią generalnie przychód na zasadzie kasowej (w dacie ich otrzymania), czyli brak fizycznego otrzymania odsetek oznacza niemożliwość zakwalifikowania ich jako przychodu. Organy podatkowe uznały też, że zwolnienie z zapłaty odsetek nie powoduje u dłużnika (pożyczkobiorcy) powstania przychodu z tytułu nieodpłatnych świadczeń, bo warunkiem koniecznym uznania nieodpłatnego świadczenia za przychód jest jego otrzymanie, a w przypadku zwolnienia z długu (jego umorzenia) nie dochodzi w ogóle do spełnienia świadczenia.