Chodziło o usługę faktoringu niewłaściwego. W jej ramach bank nabywał od swoich klientów przysługujące im wierzytelności, a jednocześnie zabezpieczał się na wypadek, gdyby dłużnik okazał się niewypłacalny. W takiej sytuacji bank mógł domagać się spłaty długu od swoich klientów, czyli faktorantów. Wynagrodzenie za taką usługę było opodatkowane stawką 23 proc. VAT.

Oprócz tego bank zamierzał świadczyć dodatkową usługę, w ramach której udzielałby faktorantom kredytu, w sytuacji gdyby dłużnicy byli niewypłacalni. Klienci banku zaciągaliby kredyt na spłatę wierzytelności wraz z odsetkami.

Spór z izbą skarbową toczył się o to, czy ta nowa usługa może być zwolniona z VAT. Bank był zdania, że jest to odrębne świadczenie od faktoringu niewłaściwego i w związku z tym może być wolne od podatku jako usługa finansowa, na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT.

Z kolei izba skarbowa twierdziła, że bank świadczy kompleksową usługę faktoringu niewłaściwego, a wszelkie dodatkowe świadczenia, takie jak kredytowanie klientów, są pomocnicze wobec usługi głównej. Wyjaśniła, że bez zawarcia umowy faktoringowej bank nie musiałby świadczyć na rzecz klienta żadnych dodatkowych czynności i nie pobierałby z tego tytułu odsetek. Nie może zatem rozdzielać obu usług i od całości powinien płacić 23 proc. VAT – podkreślała izba.

Po jej stronie stanął także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Orzekł, że bank świadczy usługę kompleksową, w której poszczególne czynności są tak ściśle związane, że tworzą całość, której rozdzielenie miałoby sztuczny charakter.

Z wyrokiem nie zgodził się jednak NSA. Zwrócił uwagę na to, że klienci banku, gdyby tylko chcieli, mogliby korzystać z jakiegokolwiek innego źródła finansowania. Skoro w sprawie chodzi o dwa odrębne świadczenia, to opodatkowane stawką 23 proc. jest tylko wynagrodzenie za faktoring nieprawidłowy, a nie te otrzymane za świadczenie dodatkowej usługi finansowej.

Nie każde świadczenie jest kompleksowe

Andrzej Zubik radca prawny w PwC

Andrzej Zubik radca prawny w PwC

źródło: Materiały Prasowe

Naczelny Sąd Administracyjny prezentuje właściwe podejście do problemu świadczeń złożonych, ponieważ ich łączne traktowanie dla celów VAT nie jest zasadą, lecz wyjątkiem. Nie można przyjmować, że chodzi o usługę kompleksową tylko z tego powodu, że ten sam usługodawca w danym okresie wykonuje dwa lub kilka świadczeń na rzecz tego samego usługobiorcy (nawet jeśli jedno z nich jest konsekwencją drugiego). Takie świadczenia muszą przede wszystkim mieć wspólny cel gospodarczy. W sprawie rozpatrywanej przez NSA po bezskutecznym upływie terminu płatności dochodziło do zakończenia świadczenia usługi faktoringu, a dodatkowe finansowanie faktoranta przez bank jest czynnością zupełnie odrębną. Klient zainteresowany takim kredytowaniem może poszukiwać innego sposobu finansowania. Samo to, że wygodniej jest mu skorzystać z obu usług w tym samym banku, to za mało, aby traktować je łącznie dla celów VAT.

ORZECZNICTWO

Wyrok NSA z 18 lutego 2014 r., sygn. akt I FSK 290/13.