Szpitale to ból głowy samorządów. Projekt nowelizacji ustawy o finansach publicznych przewidujący wprowadzenie dodatkowej reguły wydatkowej wymusi w wielu przypadkach na samorządach przekształcenie ZOZ-ów w spółki handlowe, aby wyłączyć ich wpływ na wielkość deficytu (zgodnie z obowiązującymi przepisami ZOZ-y funkcjonujące jako spółki nie wchodzą do sektora finansów publicznych). Danuta Kamińska, skarbnik Katowic, zwraca uwagę, że władze samorządowe mogą dochować najwyższej staranności, a i tak – m.in. za sprawą szpitali – mogą nie dotrzymać wskaźników długu i deficytu, które zakłada projekt nowelizacji. Chodzi o to, że przekroczenie limitów może nastąpić w szpitalach, ale to nie one będą ponosić konsekwencje. Wystarczy, aby NFZ (fundusz sektora rządowego) nie zapłacił za usługi szpitala, a konsekwencje poniesie samorząd, który odpowiada za długi ZOZ-ów.

Samorządy muszą również uważać na inną ustawę. Jak wyjaśnia Maciej Zabelski, wiceprezes firmy doradczej A.M.G Finanse, nowa ustawa o działalności leczniczej daje podmiotowi tworzącemu wybór w zakresie przekształcenia szpitali (SPZOZ) w spółki kapitałowe. Samorząd będzie mógł nadal prowadzić szpital w formie SPZOZ, jeżeli jednak generuje on ujemny wynik finansowy, musi pokrywać jego straty. Jeśli nie zostaną one pokryte, SPZOZ musi być obowiązkowo przekształcony w spółkę lub zlikwidowany. Nasz rozmówca wyjaśnia jednak, że przekształcenie SPZOZ w spółkę prawa handlowego nie spowoduje uchylenia się podmiotu tworzącego od odpowiedzialności za jego sytuację finansową. Zgodnie z art. 71 ustawy o działalności leczniczej jeśli wartość wskaźnika zadłużenia przekracza 0,5, wtedy wszelkie zobowiązania ponad ten wskaźnik będą przechodziły obowiązkowo na podmiot tworzący, czyli samorząd.

Dodatkowo – jak wyjaśnia ekspert – podmiot leczniczy prowadzony w formie spółki kapitałowej będzie nabywał zdolność upadłościową. Jeżeli więc szpital, już jako spółka, dalej będzie się zadłużał i ponosił straty, to aby uniknąć jego upadłości jednostka samorządowa będzie zmuszona do podwyższenia kapitału zakładowego spółki.