Wynika to z faktu, że pomimo iż relacja łącząca obdarowanego z darczyńcą zawiera się w I grupie podatkowej, podatkowo nie stanowią oni najbliższej rodziny.

Spadki i darowizny przekazywane w ramach najbliższej rodziny podlegają zwolnieniu podmiotowemu z obowiązku podatkowego. Zarówno ich przedmiot, jak i wartość z zasady nie odgrywają tu żadnej roli. Jednakże, określenie „najbliżsi” niejednokrotnie nie pokrywa się z jego potocznym znaczeniem, co w wielu przypadkach przysparza podatnikom niepotrzebnych kłopotów.

Wszystko zależy od grupy

Zarówno wysokość podatku, jak i określenie warunków uprawniających do zwolnienia, czy kwoty po przekroczeniu której pojawią się obowiązki podatkowe uzależnione są od tzw. grupy podatkowej. Określa ona relacje wiążące obie strony tzn. darczyńcę i obdarowanego, spadkodawcę i spadkobiercę itd.

Trzy grupy podatkowe

Generalną zasadą jest, że opodatkowaniu nie podlega nabycie od jednej osoby, jeżeli ich łączna wartość w ciągu 5 lat poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie wraz z wartością ostatniej darowizny nie przekracza:
• 9637 zł w przypadku nabywców z I grupy podatkowej,
• 7276 zł w przypadku nabywców z II grupy podatkowej,
• 4902 zł w przypadku nabywców z III grupy podatkowej.

Darowizny do tej kwoty nie wymagają zgłoszenia do urzędu skarbowego i opodatkowania.

Po przekroczeniu tych kwot trzeba już uważać. W ustawie są przewidziane zwolnienia i ulgi, jednak ich skuteczność będzie uzależniona od spełnienia określonych przepisami warunków.
I grupa – małżonek, zstępni (dzieci, wnuki), wstępni (rodzice, dziadkowie), pasierb, zięć, synowa, rodzeństwo, ojczym, macocha i teściowie;
II grupa – zstępni rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, zstępni i małżonkowie, pasierbów, małżonkowie rodzeństwa i rodzeństwo małżonków, małżonków, rodzeństwa małżonków, małżonków innych zstępnych;
III grupa – inni nabywcy.

Zięć poza najbliższą rodziną

W myśl ustawy o podatku od spadków i darowizn, bez względu na kwotę, zwolnione od podatku mogą być spadki i darowizny tylko od członków najbliższej rodziny podatnika. Warto w tym miejscu uściślić, że w ujęciu podatkowym najbliżsi to: małżonek, rodzice, dziadkowie, dzieci, wnuki, pasierbowie, ojczym, macocha i rodzeństwo.

Skorzystanie ze zwolnienia wymaga co do zasady zgłoszenia fiskusowi oraz udokumentowania darowizny dowodem przelewu na rachunek obdarowanego.

Należy pamiętać, że teściowa, teść, zięć i synowa nie stanowią najbliższej rodziny, co w konsekwencji może spowodować konieczność uregulowania zobowiązania podatkowego tytułem darowizny obejmującej te osoby.