Aby być w zgodzie z fiskusem, osoby otrzymujące drobne pożyczki od osób niespokrewnionych, np. znajomych, sąsiadów, czy od członków dalszej rodziny, powinny w okresie trzech lat sumować uzyskiwane kwoty. Obowiązek ten służy ustaleniu, czy nie został przekroczony limit zwolnienia pożyczek z podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC). Wynosi on 5 tys. od jednej osoby i dotyczy okresów trzyletnich (aktualny rozpoczął się 1 stycznia 2012 r. i zakończy się 31 grudnia 2014 r.). Na pierwszy rzut oka to typowy przykład martwego prawa. Teoretycznie emeryt pożyczający pod koniec miesiąca drobne kwoty od sąsiada musiałby w ciągu trzech lat sumować wszystkie pożyczki i po przekroczeniu limitu zwolnienia udać się do urzędu skarbowego, złożyć deklarację i zapłacić podatek.

– Limitowane zwolnienie, nawet mimo że w skrajnych przypadkach może prowadzić do absurdów, spełnia swoją rolę i realizuje cel założony przez ustawodawcę – komentuje Andrzej Pałys, ekspert podatkowy w KPMG.

Podobnego zdania są inni eksperci.

Mechanizm kumulacji

Osobom niespokrewnionym przysługuje zwolnienie z podatku. Nie muszą one rozliczać się z każdej drobnej pożyczki na podstawie art. 9 pkt 10 lit. d ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz.U. z 2010 r. nr 101, poz. 649 z późn. zm.).

– Muszą jednak pamiętać o obowiązku zapłaty podatku od nadwyżki, gdy kwota otrzymanych pożyczek przekroczy ustawowy próg – wyjaśnia Piotr Chmieliński, radca prawny, doradca podatkowy, menedżer w Kancelarii Ożóg i Wspólnicy.

Renata Kabas-Komorniczak, doradca podatkowy, partner w Rödl & Partner, przypomina, że za wprowadzeniem takiego rozwiązania przemawiało uproszczenie życia podatnikom przez zwolnienie z obowiązku podatkowego niewielkich, powszechnie udzielanych pożyczek.

– Właśnie mechanizm kumulacji miał skutecznie uniemożliwić podejmowanie prób obejścia przepisów podatkowych – mówi Renata Kabas-Komorniczak.

Brak obowiązku ewidencji

Jednak czy każdy, kto pożyczy 300 zł „do pierwszego” lub 50 zł od sąsiada na zapłatę kurierowi, który właśnie dostarczył zamówioną paczkę, skrupulatnie notuje te pożyczki i pilnuje ustawowego progu, którego przekroczenie powoduje już opodatkowanie pożyczek?

Rozliczenie pożyczek

Rozliczenie pożyczek

źródło: DGP

– Z powodu braku świadomości takiego obowiązku, prawdopodobnie nie – przyznaje Piotr Chmieliński.

Zwłaszcza że podatnicy nie są zobowiązani prowadzić w tym zakresie żadnej formalnej ewidencji. Eksperci są zgodni, że przepis w tym zakresie nie jest powszechnie przestrzegany oraz egzekwowany.

– Myślę, że w standardowej sytuacji podatnik musiałby natknąć się na wyjątkowo nadgorliwego pracownika organów podatkowych – mówi Piotr Liss, doradca podatkowy, partner w RSM Poland KZWS.