Niektóre urzędy skarbowe nie pozwalają podatnikom skorzystać z ulgi po otrzymaniu spadku lub darowizny, jeśli darowany lub odziedziczony majątek zgłoszą na niewłaściwym druku. Chodzi o zwolnienie z podatku przewidziane dla najbliższej rodziny. Małżonek, zstępny, wstępny, pasierb, rodzeństwo, ojczym i macocha nie zapłacą podatku od spadku czy darowizny, jeśli zgłoszą ten fakt skarbówce w ciągu pół roku na formularzu SD-Z2. Gdy podatnik zamiast SD-Z2 (zgłoszenie o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych) złoży druk SD-3 (zeznanie podatkowe o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych), może mieć problem, aby z ulgi w ogóle skorzystać.

Takich kłopotów doświadczyła nasza czytelniczka. Odziedziczyła dom po zmarłej matce. Fakt ten zgłosiła do urzędu skarbowego po czterech miesiącach od nabycia majątku. Informację o spadku podała na formularzu SD-3 zamiast SD-Z2.

– Urzędniczka nakazała mi zapłatę ponad 12 tys. podatku. Zaciągnęłam pożyczkę i wpłaciłam należną sumę. Do dziś spłacam tę kwotę – żali się pani Alicja z Warszawy.

Ministerstwo Finansów jest zdziwione tą sprawą.

– Pomyłka w formularzu nie pozbawia podatnika ulgi w podatku od spadków i darowizn. Jeśli zgłoszenie spadku nastąpiło w ustawowym sześciomiesięcznym terminie, podatnik nie płaci podatku – zapewnia w rozmowie z nami Wiesława Dróżdż z MF.

Warunki ustawowe

Podatnicy, nabywając spadek od najbliższej rodziny, mają prawo do zwolnienia go z podatku, pod warunkiem zgłoszenia nabycia rzeczy i praw majątkowych w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku. Remigiusz Fijak, doradca podatkowy, menedżer w spółce doradztwa podatkowego ABC Tax, wyjaśnia, że przy uldze z art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 93, poz. 768 z późn. zm.) ważne jest, aby spadek pochodził od osoby z zerowej grupy podatkowej oraz aby zgłoszenie nabycia rzeczy lub praw zostało dokonane w terminie.

– Niedochowanie tego warunku oznacza utratę prawa do zwolnienia z podatku – ostrzega Anna Skibińska, młodszy konsultant w MDDP Doradztwo Podatkowe.

Zgłoszenie powinno nastąpić na ustalonym w rozporządzeniu ministra finansów wzorze (SD-Z2), przy czym brzmienie przepisów ustawy nie wskazuje, by był to warunek zwolnienia.

Innego zdania jest Ewa Opalińska, doradca podatkowy w Gide Loyrette Nouel. Według jej opinii, gdy podatnik złoży niewłaściwy formularz, np. SD-3 zamiast SD-Z2, czyli zeznanie podatkowe o nabyciu rzeczy lub praw, to trudno uznać, że zawiadomienie, o którym mowa w przepisach ustawy o podatku od spadków i darowizn, zostało złożone. Tym samym trudno uznać, że został dopełniony warunek niezbędny do uzyskania zwolnienia z podatku.

W tym miejscu warto zacytować wyrok z 12 stycznia 2011 r. (sygn. akt II FSK 1648/09), w którym NSA wskazał, że złożenie zgłoszenia SD-Z1 (druku obowiązującego przed SD-Z2) w ustawowym terminie jest warunkiem skorzystania ze zwolnienia z podatku od spadków i darowizn. Zwolnienie podatkowe jest instytucją prawa materialnego. Przepisy określające warunki zwolnienia, stanowiące element tej instytucji, także są przepisami prawa materialnego.

Z drugiej strony – jak podkreśla Ewa Opalińska – formularz SD-3 zawiera wszystkie dane, które przepisy ustawy o podatku od spadków i darowizn wymagają dla celów zawiadomienia SD-Z2.

W obu formularzach – jak wynika z analizy Remigiusza Fijaka – podatnik musi wskazać te same dane dotyczące spadkodawcy, dane dotyczące nabytych rzeczy lub praw majątkowych (w tym miejsce położenia i wartość rynkową nabytej rzeczy lub prawa majątkowego) oraz określić stosunek/stopień pokrewieństwa. W związku z tym organ podatkowy został poinformowany o odziedziczeniu nieruchomości przez dziecko po zmarłej matce w terminie 6 miesięcy, w konsekwencji czego podatnicy powinni skorzystać ze zwolnienia.

– Dlatego pozbawienie podatnika zwolnienia z podatku, z uwagi na przekazanie wymaganych danych na niewłaściwym formularzu, wydaje się być zbyt restrykcyjną wykładnią przepisów przez administrację skarbową – ocenia Ewa Opalińska.

Odbierając podatnikom ulgę, urzędnicy działają bezprawnie

Złożenie złego formularza powinno zostać potraktowane jako błąd formalny.