Regionalne Izby Obrachunkowe przeprowadzają kontrole kompleksowe gospodarki finansowej w jednostkach samorządu terytorialnego. Jeśli kontrola wykaże jakieś nieprawidłowości, to zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 55, poz. 577 z późn. zm.) musi przedstawić jednostce wystąpienie pokontrolne, w którym wykazuje te nieprawidłowości.

Ostatnio takie wnioski zostały przekazane przez RIO w Warszawie dla Garwolina. W wystąpieniu izba określa, jakie naruszenie stwierdzono oraz co jednostka powinna zrobić, aby je usunąć.

Przykładowo, w Garwolinie kontrola stwierdziła, że faktury wystawione przez dostawców dóbr i usług w kwietniu zostały ujęte w księgach rachunkowych w maju, co oznacza, że księgowano je zgodnie z datą zapłaty faktur. We wnioskach pokontrolnych RIO stwierdziła więc, że jednostka musi do ksiąg rachunkowych okresu sprawozdawczego wprowadzić, w postaci zapisu, każde zdarzenie, które nastąpiło w tym okresie sprawozdawczym, zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 z późn. zm.).

Dr Anna Ostrowska, członek kolegium RIO w Białymstoku, tłumaczy, że wnioski pokontrolne są wiążące dla jednostki. Samorząd musi się do nich zastosować. Gdyby jednostka nie zastosowała się do wniosków, RIO może zawiadomić wojewodę, że jednostka nie wypełnia obowiązków, jakie nakładają na nia ustawy. Samorząd musi więc doprowadzić sprawę, w której wykryto naruszenie, do zgodności z prawem.

Jeśli we wnioskach pokontrolnych znajdą się naruszenia, które są wymienione w ustawie o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansowej (Dz.U. z 2005 r. nr 14, poz. 114 z późn. zm.), to naczelnik wydziału kontroli zawiadamia rzecznika dyscypliny, który bada, czy należy skierować wniosek o ukaranie przez komisję orzekającą.