Naczelny Sąd Administracyjny zakwestionował dotychczasowy pogląd o stosowaniu jednej stawki VAT dla wszystkich usług pobocznych związanych z wykonaniem usługi głównej. Podatnicy spierają się w tym zakresie z organami podatkowymi, gdyż często usługa główna opodatkowana jest obniżoną stawką VAT, np. 8-proc. zamiast podstawową 23-proc. Przyjęcie poglądu, że wszystkie usługi poboczne, jako nierozerwalnie związane z wykonaniem czynności głównej, korzystają z obniżonego VAT, prowadzi do zapłaty niższego podatku.

Przełomowy wyrok

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 1 czerwca 2011 r. (sygn. akt I FSK 869/10, prawomocny) rozpatrzył sprawę, która dotyczyła dostawy sprzętu medycznego, konkretnie instalacji urządzenia do rezonansu magnetycznego i odpowiedniego przystosowania pomieszczenia do korzystania z niego.

Minister finansów, wydając interpretację podatkową, stwierdził, że do prac instalacyjnych (instalacja elektryczna, klimatyzacyjna i izolacyjna) wykonywanych w ramach dostawy sprzętu medycznego należy zastosować stawkę podstawową, a nie obniżoną jak dla wyrobu medycznego, ponieważ prace te można wykonać oddzielnie. WSA był odmiennego zdania. Jednak NSA uchylił korzystny dla spółki wyrok sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, argumentując, że nie można traktować wszelkich prac i czynności (w tym remontowych i budowlanych) powiązanych z dostawą sprzętu medycznego jako nierozerwalnie z nią związanych. Trzeba wyznaczyć granicę, na jakich pracach kończy się ścisły związek tych prac z dostawą sprzętu.

Traktując całą usługę łącznie, może dojść do absurdalnej sytuacji, w której to w związku z instalacją danego sprzętu medycznego z obniżonej stawki VAT korzystałoby wybudowanie również całego budynku szpitala.

Brak przepisów

Problem związany ze sposobem opodatkowania usług kompleksowych wynika z tego, że ani przepisy krajowe, tj. ustawa o VAT (Dz.U. z 2004 r. nr 54, poz. 535 z późn. zm.), ani też unijne dotyczące podatku od wartości dodanej, tj. Dyrektywa 2006/112/WE, nie definiują pojęcia tych świadczeń.

Jak mówi Tomasz Siennicki, doradca podatkowy i partner w Kancelarii KNDP, powoduje to podwyższony poziom ryzyka podatkowego u przedsiębiorców, w sytuacji gdy na daną usługę lub dostawę towarów składa się kilka różnych czynności, a każda z nich traktowana odrębnie podlegałaby różnym zasadom opodatkowania VAT.

Ponadto zdaniem Artura Olesia, doradcy podatkowego w Tax Leader Szymik, Oleś, istnieje spory dysonans pomiędzy stanowiskiem organów podatkowych a orzecznictwem. Dla organu podatkowego istotne jest zakwalifikowanie czynności do odpowiedniego grupowania PKWiU. Zgodnie z zasadami klasyfikacji usługa złożona, składająca się z kombinacji różnych czynności powinna być przyporządkowana, tak jak gdyby składała się z usługi, która nadaje całości zasadniczy charakter. Zaś Trybunał Sprawiedliwości UE, jak i sądy krajowe przywiązują uwagę do ekonomicznego sensu transakcji.