Ostatnia nowelizacja ustawy o PIT z 25 listopada 2010 r. (Dz.U. nr 226, poz. 1478) wprowadziła zmianę mającą na celu dostosowanie przepisów do stosowanych programów akcyjnych. Niestety projektodawcy tej nowelizacji nie rozwiązali podstawowego problemu związanego z podwójnym opodatkowaniem pracowników z tytułu akcji, tj. w chwili ich otrzymania i późniejszej sprzedaży.

W efekcie obowiązująca od początku 2011 roku zmiana jest bardzo powierzchowna i oznacza kolejny rok niepewności dla większości podatników już uczestniczących w programach motywacyjnych.

Preferencja podatkowa

Do końca 2010 roku funkcjonowała zasada określona w art. 24 ust. 11 ustawy o PIT, że otrzymanie przez pracowników spółki akcji nie podlega opodatkowaniu, o ile spełnione zostaną dwa warunki. Pierwszy to taki, że akcje obejmowane przez pracowników muszą być akcjami nowej emisji. Drugi natomiast związany jest z tym, że akcje muszą zostać przydzielone osobom uprawnionym na podstawie uchwały walnego zgromadzenia.

Jak mówi Barbara Jabłokow, starszy konsultant w Kancelarii Paczuski & Taudul, ostatnia zmiana rozszerzyła możliwość skorzystania z preferencyjnych zasad również w przypadku, gdy pracownicy nabywają akcje już istniejące (np. skupowane w miarę potrzeb przez spółkę przyznającą takie akcje). Jednak w dalszym ciągu, bez względu na to, czy pracownicy będą otrzymywali akcje nowej emisji, czy też akcje istniejące, literalne brzmienie przepisu stawia warunek w postaci zatwierdzenia programu uchwałą walnego zgromadzenia.

– Jeśli pracowniczy program akcyjny nie zostanie zatwierdzony przez walne zgromadzenie, powstaje wątpliwość, czy przepis ten znajduje zastosowanie w dacie nabycia, czy też w przypadku objęcia akcji przez pracowników nie powstanie przychód do opodatkowania – dodaje Barbara Jabłokow.

Ponadto powstaje wątpliwość, czy dla skorzystania z tej regulacji wystarczy jedynie zatwierdzenie przez walne zgromadzenie listy osób uprawionych, czy też cały program powinien być przedmiotem uchwały walnego zgromadzenia.

Ograniczenie przepisu

Również zdaniem Marka Kozaczuka, doradcy podatkowego w Dewey & LeBoeuf, wskazany przepis dotyczy bardzo wąskiej grupy przypadków i trudno jest wskazać powód takiego rozwiązania. Obowiązek wskazania osób uprawnionych w uchwale walnego zgromadzenia nie wynika z przepisów prawa handlowego.

– Nawet w przypadku akcji nowej emisji nie widzę powodu, dla którego należałoby ograniczać odroczenie opodatkowania tylko do osób określonych w uchwale walnego zgromadzenia, a nie np. w uchwale zarządu. Uchwała zgromadzenia mogłaby w takim przypadku określać jedynie kryteria kwalifikujące do udziału w planie opcyjnym – stwierdza Marek Kozaczuk.

Także w opinii Joanny Narkiewicz-Tarłowskiej, starszego menedżera, doradcy podatkowego w PwC, przepisy nie powinny limitować odroczenia opodatkowania tylko do sytuacji, w której akcje są przekazywane uprawnionym na podstawie uchwały walnego zgromadzenia akcjonariuszy.

– Zgodnie z prawem innych krajów można przekazać akcje pracownikom, w tym pracownikom polskiej spółki córki, bez takiej uchwały – dodaje Joanna Narkiewicz-Tarłowska.

Preferencyjny przepis zawarty w art. 24 ust. 11 ustawy o PIT wskazuje, mimo nowelizacji, że regulacja ta znajduje zastosowanie jedynie do programów akcyjnych, nie obejmuje zaś sytuacji, w której spółka z ograniczoną odpowiedzialnością przyznaje swoim pracownikom udziały we własnym kapitale zakładowym. Zarówno spółka akcyjna, jak i spółka z ograniczoną odpowiedzialnością są spółkami kapitałowymi – osobami prawnymi, a udziały i akcje w tych spółkach zbywalnymi prawami majątkowymi.

– Rozwiązanie to niezasadnie różnicuje spółki kapitałowe, faworyzując spółki akcyjne i odmawiając preferencyjnych zasad spółkom z ograniczoną odpowiedzialnością, które również mogłyby sięgnąć po taki sposób motywowania pracowników – stwierdza Barbara Jabłokow.